Yönetimde Denetim

 

Denetim sürecini açıklamak.

Denetim düzenleyici bir işlevdir ve yönetim sürecinin plânlara uygun biçimde sürdürülmesini sağlar. Ulaşılması istenen durumla, ulaşılan durum arasında köprü görevi görür. Denetim işlevi; amaçlara ulaşılıp ulaşılmadığının ya da ne ölçüde ulaşıldığının belirlenip, gerekiyorsa düzeltici önlemlerin alınması sürecidir.

Denetim Süreci

Amaçlara ne ölçüde ulaşıldığını belirlemeye yönelik olan denetim sürecindeki temel aşamaları Şekil 7. 8′den izleyelim.

 

Hedeflerin Saptanması

Denetim sürecinin ilk aşaması, ulaşılmak istenen hedef sonuçların ya da standartların saptanmasıdır. Hedef sonuçlar işletmenin plân ve programlarında, organizasyon el kitaplarında, yönetmeliklerde, çalışma yönergelerinde veya üst yönetim kademesinin emirlerinde belirtilir. Standartlar:

– Rantabilite
– Pazar durumu
– Verimlilik
– Ürün liderliği
– Personel geliştirme
– İşgören tutumları
– Sosyal sorumluluk ve benzeri konulara ilişkin olabilir.

Gerçekleşen Sonuçların Ölçülmesi

Denetim sürecinin ikinci aşaması, gerçekleşen sonuçların ölçülmesidir. Gerçekleşen sonuçların ölçülmesi, standartlarla ulaşılan sonuçların karşılaştırılmasını yapabilmek için zorunlu olan bir aşamadır. Bu aşamada üzerinde durulması gereken konu, sonuçların doğru ölçülmesidir.

Standartlarla Gerçekleşen Sonuçların Karşılaştırılması

Bu aşamada, önceden saptanan hedef sonuçlar ile gerçekleşen sonuçlar karşılaştırılır. Karşılaştırma, standartlardan sapmalar olup olmadığını ortaya koyar ve ulaşılan sonuçların “kabul edilebilir” veya “kabul edilemez” şeklinde değerlendirme yapılmasını sağlar.

Düzeltici Faaliyetler

Sonuçlar “kabul edilemez” olarak yorumlandığında düzeltici faaliyetlere başvurulur. Düzeltici faaliyetlerden beklenen katkının elde edilebilmesi için, istenmeyen sonuçların kaynaklarını saptamak gerekir. Düzeltici faaliyetlerle ya tekniklerin değiştirilmesi ya da standartların gözden geçirilmesi yönüne gidilir.

“Toyota, Japonya’da en büyük, Dünya’da 3. büyük otomotiv üreticisidir. Şirket üst yönetimi, bir dönem uluslararası pazar paylarının azalmasına çözüm bulmaya çalışmıştır. Bu olumsuz durumun düzeltilmesi süreci, Yönetim Kurulu Başkanı Toyota’nın istifası ile başlamıştır. Şirket yönetimi, pazar payı sorununun, yaklaşımı Toyota’dan tümüyle farklı yeni bir başkanla çözümlenebileceği kararına varmıştır.”

Denetim işlevi belirli ilkelere dayandırılmalıdır.

Denetim süreci:
– Plân ve amaçlara yönelik olmalıdır.
– Değişen koşullara uyum sağlayabilecek esneklikte olmalıdır.
– En az maliyetle, gereksiz harcamalardan kaçınılarak gerçekleştirilmelidir.
– Denetimi istenen faaliyet kapsamında tutularak, o faaliyetin gereklerine yönelik olmalıdır.
– Tarafsız olmalıdır.
– Elde edilen sonuçlara göre düzeltici veya iyileştirici önlemler alınmalıdır.
– Yalın ve uygulanabilir olmalıdır.

Denetim işlevi, işletmelerde ne tür konulara uygulanabilir?

İşletmelerin kârlılığını ve başarısını etkileyen her konuda ve temel önceliklerde denetim sağlanmalıdır. Ancak, denetim baskıcı ve aşırı maliyetli boyutlara ulaşmamalıdır. Kauçuk A. Ş. , hazır giyim sektöründe kalite unsuruyla pay edinmeyi amaçlamaktadır. Bu durumda, hazır giyim departmanı ile ilgili öncelikli denetim konusu kalite olmalıdır. Hazır giyim ürünlerinin belli bir düzeyde olabilmesi için, kaliteyi etkileyen diğer faaliyet unsurlarının denetimi de sağlanmalıdır.