İnsan Kaynakları Arzı

İnsan kaynakları arzı, herhangi bir plan döneminde mağazanın sahip olacağı insan kaynağını ifade etmektedir. Organizasyonun insan kaynakları azını belirleme örgütte çalışanların durumunu nicelik ve nitelik açısından belirmeme sürecidir. İnsan kaynakları arzının belirlenmesinde en çok başvurulan araçlar; insan kaynağı genel envanteri, insan kaynağı beceri envanteri, yükseltim planlama şemaları, insan kaynağı devir oranı ve devamsızlık oranıdır. İnsan kaynakları arzının tahmin edilmesinde izlenecek adımlar;

– İnsan kaynağı envanterinin hazırlanması,
– Plan döneminde işletmeden çeşitli nedenlerle ayrılacak insan kaynağının sayısının tahmin edilmesi,
– İnsan kaynağı envanterine, transferler yada dışarıdan insan kaynağı sağlamayla gelecek elemanların eklenmesi,
– Yükselmeler sonucu sağlanacak insan kaynağının eklenmesi,
– Tüm adımlar göz önüne alınarak insan kaynakları arzının belirlenmesidir.

İnsan kaynakları planlaması yapılırken uzmanlar genellikle ilk olarak insan kaynakları ihtiyacını tahminden daha sonra sıra insan kaynakları arzını belirlemeye gelir. İnsan kaynakları arzı iç insan kaynakları arzı ve dış insan kaynakları arzı olmak üzere iki grupta ele alınabilir. İç insan kaynakları arzı, mevcut insan kaynağını ifade eder. Bu insan kaynağı ya kendi pozisyonunda ya yükselerek yada organizasyonun herhangi bir yerindeki boşluğa transfer edilerek ihtiyacı karşılamaya yardım edebilir. İçsel insan kaynakları arzı sürekli olarak değişim içindedir.

Çünkü işletmeye yeni insanlar katılır, bir kısmı emekli olur, bir kısmı istifa eder, ölür yada işten ayrılır. İşletmeye giriş çıkışlar olduğu, eğitimlerle yeni beceriler kazandırıldığı ve çalışıldıkça iş üzerinde deneyim kazanıldığı için beceri karması da değişir. İçsel arzı belirlemek ve gelecekteki arzı öngörmek için planlamacılar bir arz bilgi sistemine ihtiyaç duyarlar. En basit biçimiyle bu sistem, organizasyondaki her iş için insan kaynağı sayılarını gösteren tabloları içermelidir. Küçük Mağazalar için manuel bir sistem yeterli olabilir ancak büyük Mağazalar insan kaynağı bilgilerini artan bir biçimde bilgisayarlarda saklamaya başlamışlardır. Bilgilerin bilgisayarlarda saklanması yerini gelişmiş analiz kapasitesi bulunan insan kaynakları bilgi sistemlerine bırakmaya başlamıştır. mağazalarda insan kaynakları bilgi sistemi oluşturulması ve kullanımı konusu 13. ünitede ayrıntılı olarak incelenecektir.

İçsel İnsan Kaynakları Arzının Belirlenmesinde Kullanılan Araçlar

İnsan Kaynağı Envanteri

İnsan kaynaklarıyla ilgili plan yapılırken organizasyondaki insan kaynağının hangi becerilere sahip olduğunun bilinmesi önemlidir. Küçük mağazalarda çalışan kaç eleman olduğu, bu elemanların hangi işleri yaptıkları ve hangi becerilere sahip olduğunu bilmek nispeten kolaydır. Ancak büyük mağazalarda becerilerin dökümünü verecek bir envanter sistemi olmadan bu işleri yapmak oldukça zordur. İnsan kaynağı envanteri, elemanlar hakkındaki bilgilerin düzenlenip gerektiğinde incelenmek üzere hazır bulundurulduğu bir arşivdir. Her mağaza böyle bir envanter oluşturmak için kendisine gerekli olan bilgilere belirli ölçüde sahiptir. Bu envanter, yöneticilere insan kaynağıyla ilgili konularda olduğu gibi, ürün ve hizmetlerle ilgili konularda da alacakları kararlarda yardımcı olmaktadır. Ayrıca yöneticileri yeni kararlara ve stratejilerde yapılacak değişikliklere yönlendirecektir. Envanterin nerede ve nasıl kullanılacağı içerdiği bilgilerin türüne bağlıdır. Envanter, her elemanın o andaki görevlerini ve sahip olduğu becerileri içermelidir. İnsan kaynağı genel envanteri ve beceri envanteri olmak üzere iki çeşittir.

İnsan kaynağı genel envanteri: Belirli bir dönemde işletmede çalışan insan kaynağının yaş, cinsiyet, eğitim, alınan ücret, kıdem yada statüsüne göre sayılması faaliyetidir. Bu amaçla çalışanlara belirli dönemlerde dağıtılan formlar yardımıyla son duruma ilişkin bilgiler toplanır. Toplanan bilgiler matematiksel ve istatistiksel yöntemlerle sınıflandırılır. Kişisel bilgiler yanında, personelin çalışma görgüsü ile ilgili bilgiler; personelin çalıştığı diğer işletmelerin ad ve adresleri, istihdam kronolojisi, askerlik hizmet durumu, çalışma becerileri, yönetim görgüsü, bildiği yabancı diller, özel ilgi ve merakları, sahip olduğu haklar gibi bilgiler de envanter yardımıyla elde edilebilecektir. Bu bilgiler, personelin yükseltilmesi yeni yada özel bir görev verilmesi, personele ödenmekte olan maaşın yada atandığı görevin doğrulanması, mağazanın üretim miktarını yükseltmesi, ve faaliyetlerini yoğunlaştırması bakımından gerek duyduğu insan kaynaklarının değerlendirilmesinde yardımcı olmaktadır.

İnsan kaynağı beceri envanteri: Mevcut insan kaynağının yetenek, beceri, eğitim, deneyim gibi kişisel özelliklerini yansıtan bir çalışmadır. Beceri envanteri; eğitim, yabancı dil düzeyi, katıldığı hizmet içi eğitimler, iş deneyimi, yaş cinsiyet, kıdem durumu, alınan ödül ve cezalar, bugüne dek çalıştığı Mağazalar ve pozisyonlar, ileride üstlenebileceği işler gibi bilgileri içermektedir. Önemi olan nokta mağaza için hangi bilgilerin daha gerekli olduğunu bilmektir. İnsan kaynakları bilgi sistemi yardımıyla bu bilgilerin bir araya getirilmesi ve saklanması kolaylaşmaktadır.

Dışsal İnsan Kaynakları Arzı

İnsan kaynakları pazarıyla ilgili bilgiler; makro insan kaynakları bilgilerinden oluşmaktadır ve gelecekteki personel ihtiyacının karşılanabilme olasılıklarını içermektedir. mağazanın çalıştığı bölge yada faaliyet alanında yer alan işletmelerdeki insan kaynakları arz ve ihtiyacı, işsizlik durumu ve personelin beceri karışımını gösteren veriler bu grupta yer almaktadır. Gelecekte mağazanın ihtiyacı olabilecek nitelikli insan kaynağının tahmininde dış işgücü piyasası verileri önemli bir role sahip olacaktır. İşletme; personelini cezbeden işletmeleri, verdikleri ücretleri, ne tür yükselme olanakları sağladıkları gibi bilgileri de yapısında bulunduran bir insan kaynakları bilgi sistemi yardımıyla Mağazalar arası karşılaştırma olanağı elde edip, mağazanın ödüllendirme ve ücret sisteminde düzenlemeler yapabilmektedirler.