Etik Davranışların Denetlenmesi

İşletmeler çalışanlarının davranışlarının etik kurallara uygunluğunu denetlemek için çeşitli denetim teknikleri geliştirmişlerdir. Bu teknikler, etik kararların verilmesinde fırsat öğesinin azaltılmasını ve işletme çevresine ilişkin çatışmaların çözülmesini hedefler.

Etik davranışlar, örgütsel davranış standartları ve etik ilkeleri koyarak özendirilebilir. İşletmelerin çoğu etik kurallar belirleyerek örgütün çalışanlarından neler beklediğini biçimsel olarak ortaya koyarlar. Belirli politikalar ve standartlar olmaksızın çalışanlar hangi davranışlarının işletmede kabul göreceğini saptamakta güçlük çekerler. Etik davranışlarla ilgili başka bir denetim yolu düzeltici eylemlere başvurmaktır. İşletmelerin etikle ilgili politikalarının gereğince yürütülebilmesi için etkin bir ödül ve ceza sistemi kurulması, etik standartlarının uygulanmasını özendirecektir.

Etiğe ilişkin işletme stratejilerinin yaşama geçirilmesi için uygun kaynakların ve standartların kullanılması gerekir. Bu stratejilerin yaşama geçirilmesinde dört aşama bulunmaktadır: Örgütleme, eşgüdümleme, güdüleme ve iletişim. Örgütleme, işletmelerin etik amaçlarına etkin biçimde ulaşması için kaynakların sağlanıp ve eylemlerin belirlenmesi aşamasıdır. Eşgüdümleme, örgütsel amaçların desteklenmesi için çalışanların eylemlerinin düzenleştirilmesi ve uyumlaştırılmasıdır. Eşgüdümleme olmadan işletmenin çeşitli bölümlerinde etik kuralların ortak olarak yürütülmesi sağlanamaz. Güdüleme, bireylerin belirli amaçlara ulaşmaları için özendirilmesidir. Etik kurallara uyum için bireyleri güdüleyecek çeşitli etkenlerin oluşturulması önem kazanmaktadır.

İşletmelerde etik dışı davranışların önlenmesi için ne tür uygulamalar önerirsiniz?

İşletmelerde faaliyetlerin genel toplum değerlerine ve toplumsal sorumluluğa uygun sürdürülmesi, öncelikle üst yönetimin konuya verdiği öneme bağlıdır. İşletmenin içinde bulunduğu koşullara uygun denetim sistemleri geliştirilerek, bunların etkin çalışması sağlanabilir. Özgün Kural örnek olayında, Bankacı İsmet Kalemci örgütlü bir uygulama olarak, ihtiyacı olan iş sahiplerine danışman bir şirket aracılığıyla kolay yoldan kredi sağlamaktadır. Bu uygulamanın çok sayıda işadamı ile yinelenmiş olması, banka yönetiminden başkalarının da bu ucuz ve kolay kredi sağlama işinin içinde olduğunu gösteriyor. Bu olayda, yukarıdan aşağıya hiyerarşinin tümünü kapsayacak bir denetim mekanizması kurulması gereği vardır.