Kalkınma ve Yatırım Bankaları ve Fonksiyonları

Finans literatürümüzde yatırım bankası, sanayi işletmelerinin orta ve uzun vadeli çalışma ve duran varlık yatırımlarını finanslamak için gereksinme duydukları kredileri sağlayan banka olarak bilinir. Batı literatüründe ise yatırım bankası (Investment bank) deyimi, sermaye pazarının birincil kesiminde anonim ortaklıkların çıkaracakları menkul kıymetlerin çıkarımlarına aracılık etme amacı ile kurulmuş, bankacılıkla yakından uzaktan bir ilgisi olmayan finansal kuruluş için kullanılır. Orta ve uzun süreli kredi veren finansal kurum ise Yeniden imar ve Kalkınma Bankası (Reconstruction and Development Bank)’dır.

Kalkınma bankaları, bir ülkenin kalkınma hamlesinde, diğer bir ifade ile sanayileşmesi çalışmalarında gerekli olan kaynaklan yatırımcı firmalara sağlamak amacını taşıyan ihtisas bankalarıdır. Kalkınmakta olan ülkelerde olduğu kadar kalkınmış ülkelerin geri kalmış yörelerinde ekonomik aktiviteyi canlandırmak amacı ile bu tür bankaların kurulduğu gözlenmektedir.

Yatırım bankaları, banka adını taşımalarına rağmen banka değildir. Aslında kalkınma ve yatırım bankası deyimi yerine yeniden imar ve kalkınma bankası (reconstruction and development bank) deyimini kullanmak daha doğru olur. Çünkü bu bankaların görevi yukarıda da değinildiği gibi gelişmekte olan ülkeler ile gelişmiş ülkelerin gelişememiş olan yörelerinde sınai yatırımları teşvik edici krediler vermektir.

Bu ünitede, ünitenin başlığında yer alan yatırım deyiminden menkul kıymet yatırımı Investment değil, duran varlık- üretici aktif yatırımı anlaşılmalıdır. Kalkınma bankaları mevduat kabul etmezler; öz kaynakları ile çeşitli yurt içi ve yurt dışı kaynaklardan sağladıkları uzun süreli fonları yeni kurulan veya tevsii yatırımları yapan işletmelerin duran varlık ve işletme sermayesi yatırımlarını finanslamak için kullanırlar.

Sağladıkları yabancı kaynaklar, genellikle, belirli alanlardaki yatırımlara tahsis edilmek koşulu ile Dünya Bankası, Avrupa Yatırım Bankası gibi bankalarca verilmiş ucuz maliyetli kaynaklardır. Bazı ülkelerde teşvik kapsamında olan yatırımların finanslama maliyetlerinin daha da düşürülebilmesi için hükümetlerce kalkınma bankalarının kredilerine faiz sübvansiyonu da yapılabilmektedir. Keza, banka tarafından yurt dışından sağlanan kaynakların sanayi kuruluşlarına yabancı para esası ile kredi olarak verilmesi durumunda, kredi alan firmaya kur garantisi de verilebilmektedir. Döviz yerli para karşısında, yıllar itibarı ile büyük değer kazandığı ülkelerde bu uygulama, yatırımcıyı kur riskinden ve bunun kredi maliyetine yükleyeceği ilave maliyetten kurtararak yatırımın yapılabilirliğini sağlar.

Kalkınma bankalarının kredi verdikleri alanlar ve kredi verilen firmaların sahiplik statüleri ülkeden ülkeye ve zaman içinde farklılık gösterebilir. Bazı kalkınma bankaları sadece özel sektör firmalarına kredi açarken bazıları sadece kamuya ait iktisadi işletmelere kredi açarlar. Bazılarının çalışma alanı hem özel sektör hem de kamu sektörü olabilir.

Kalkınma bankalarının, gelişmekte olan bazı ülkelerde, sanayi işletmeleri kurup bu işletmelerin işletilmesini üzerlerine aldıkları görülmektedir. Nitekim Türkiye’de sanayi teşvik amacı ile 50″li yıllarda kurulmuş olan Türkiye Sınai Kalkınma Bankası, ilk yıllarda, kurulan sanayi ortaklıklarına ortak olma ve kredi verdiği anonim ortaklıkların yönetim kurullarında görev alma gibi işlevler de görmüştür.

Kalkınma bankaları günümüzde yan kuruluşları aracılığı ile sermaye piyasası aracı kurumu olarak da çalışma yapmaktadırlar.

Kalkınma bankaları sermaye şirketi statüsünde ( limitet veya anonim şirket şeklinde) kurulmakta ve hisse senetlerini tasarrufçulara satmak suretiyle sermaye oluşturmaktadırlar. Bu tür bankalar özel veya tüzel bireyler tarafından kurulmaktadırlar. Devlet tarafından kurulan ve tüm sermayesi devlete ait olan kalkınma bankaları da vardır. Bu devlet bankalarının özel veya devlete ait sanayi şirketlerine ucuz kredi sağlama görevi dışında ihtisas kredileri vermek görevi de olabilmektedir. Sermayelerinin tamamı özel bireylere veya devlete ait kalkınma bankaları yanında karma, yani hem devlet ve hem de özel bireylerin ortak olduğu, kalkınma bankaları da bulunmaktadır

Kalkınma bankalarının temel görevi, gelişme aşamasında olan ülkeler ile bölgeler ve sektörlere orta ve uzun vadeli finans kaynağı aktarmaktır. Bu görev görülürken planlanmış veya planlanmamış olarak yan görevler de uygulamaya konul muş olmaktadır.

Kalkınma bankalarının görevleri şu şekilde sıralanabilir:
– Yatırımların finanslanmasında kullanılabilecek sınırlı kaynakları bölgelere ve yatırımcı firmalara, ülke ekonomisi yararına olacak şekilde dağıtmak sureti ile ülke kaynaklarının rasyonel kullanılmasını sağlamak.
– Yatırım alanları ve yatırım yapılabilecek gerice yöreler için ekonomik raporlar ve fizibilite raporları hazırlatarak girişimcileri bu alan ve yatırımlara yönlendirme girişiminde bulunmak.
– Yatırım projelerinin hazırlanma ve uygulanması sırasında yatırımcılara bilgi desteği vermek.
– Ekonomide yeni teknoloji ve ürünlerin geliştirilebilmesi için yapılan çalışmalara destek vermek.
– Girişimci teşebbüsünün yetersiz olduğu bölgelerde ve sektörlerde sanayi işletmelerinin kurulmasına öncülük etmek maksadı ile ortaklıklar kurmak veya kurulmuş şirketlere, hisse senedi satın alarak, iştirak etmek, bu şirketlerin yönetimlerinde görev almak.
– Sınırlı olarak risk sermayesi yatırımlarına iştirak etmek
– Planlı ekonomilerde beş yıllık plan hedefleri ve politikaları doğrultusunda kredi politikaları benimseyip uygulayarak plan hedeflerinin gerçekleşmesine katkıda bulunmak.
– Yabancı ülkelerden mali ve teknik destek sağlayarak bunları işletmelerin istifadesine sunmak.
– Yabancı kalkınma bankaları ile ülkelerden belirli projelerde kullanılmak üzere sağlanan fonları o projeleri uygulayacak kurum ve işletmelere dağıtmak ve projelerin uygulanmasını gözetmek. Kalkınma bankaları üç kategoride incelenebilir:
– Uluslararası kalkınma bankaları
– Bölgesel kalkınma bankaları
– Ulusal kalkınma bankaları

Uluslararası Kalkınma Bankaları

Dünyanın her yerindeki az gelişmiş ülkelerde ekonomik kalkınmayı sağlamak amacı ile o ülkelerin ekonomik birimlerine kredi desteği verme amacı ile kurulurlar. Bu bankaların, çoğunlukla gelişmiş ülkelerin hükümetlerinin sağladıkları sermaye ile faaliyette bulunmaları öngörülmüştür.

Günümüze kadar bu amacı taşıyan bir tek banka kurulmuştur. Bu banka Dünya Bankası olarak bilinen Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası (The International Bank of Reconstruction and Development –IBRD)’dır. IBRD 2. Dünya Savaşından hemen sonra 1 Temmuz 1944 günü Bretton Woods’da toplanan Konferansta alınan karar üzerine 44 ülke tarafından savaşta ekonomileri büyük hasar görmüş Avrupa ülkelerine mâli destek vermek amacı ile kurulmuştur. 1946 yılında çalışmalarına başlamış, Avrupa ülkelerinin imar faaliyetleri ile ilgili misyonunu tamamla diktan sonra gelişmekte olan ülkelere finansal destek vermek amacı ile faaliyetini devam ettirmiştir.

Bu misyon çerçevesinde gelişmekte olan ülkelerin ekonomilerine parasal, eğitsel ve teknik destek sağlamak amacı ile her ülkede kalkınma bankalarının kurulmasına öncülük etmiş ve bu öncülüğün uygulamaya geçirilmesi için maddi yardımda bulunmuştur.

IBRD az gelişmiş ülkelerde özel sektöre finansal destek vermek amacı ile 1956 yılında Uluslararası Finans Kurumu (International Finance Corporation-IFC)’nu, 1960 yılında ise gene gelişmekte olan ülkelere uygun şartlarda kredi desteği sağlamak amacı ile Uluslararası Kalkınma Birliği (International Development Association-IDA)’ni kurdu. Uluslararası açılan kredilerin oluşturduğu ülke riskini karşılamak amacı ile de 1985 yılında Çok Taraflı Yatırım ve Garanti Ajansı (Multilateral Investment Guarantee Agency-MIGA) hayata geçirildi. Yabancı yatırımcılarla yatırım yapılan ülke arasında doğacak anlaşmazlıklara çözüm bulmak amacı ile Uluslararası Yatırım Anlaşmazlıklarına Çözüm Merkezi ( International Center for Settlement of Investment Disputes-ICSID) kuruldu.

IBRD, bu oluşturulan kuruluşlarla Dünya Bankası çatısı altında bir grup haline geldi. Bu grupta yer alan iki kuruluş, IFC ve IDA, az gelişmiş ülkelere kredi desteği verirken IBRD kredi desteği vermeye ek olarak gelişmekte olan ülkelerin okul, sağlık merkezi, su ve elektrik şebekeleri inşaatları ve çevre koruma çalışmaları için de fon sağlamaktadır. Günümüzde IBRD başta gelen misyonunu gelişmekte olan ülkelerdeki açlıkla savaşmak olarak belirlemiştir. Banka, kendisini genel anlamda bir banka olarak görmemekte ve Birleşmiş Milletler Örgütünün bir ajansı olduğunu düşünmektedir. 184 ülke IBRD’in üyesidir ve bu üye ülkeler kuruluşun nasıl finanslanacağının ve sağlanan kaynakların nasıl kullanılacağının sorumluluğunu yüklenmişlerdir.

IBRD kullanacağı fonları finansal piyasalardan kredi olarak sağlar. Genellikle de tahvil ihraç eder. Yüksek bir kredi değerliliği vardır.

Bölgesel Kalkınma Bankaları

Kurulu olduğu bölgelerdeki firmalara ve gelişmekte olan ülkelere finans desteği sağlamak amacı ile kurulmuş bankalardır. Bu bankaların kurucuları bölgedeki ve bölge dışından devletlerdir. Kuruluş amaçları bölge ülkelerinin ekonomik ve sosyal kalkınmalarına katkıda bulunmak, bölge insanlarının çevre bilincini geliştirmek ve bölge ülkelerinin bütünleşmelerini sağlamaktır.

Bölgesel bankaların tümünün organizasyon yapısı hemen hemen benzerdir. Genel Kurulları (Guvernörler Kurulu) kurucu devletlerin maliye veya ekonomi bakanlarından oluşur. Bankayı bu kurulun atadığı yönetim kurulunun gözetim ve denetiminde banka başkanı yönetir.

Bu bankalar gelişmekte olan bölge ülkelerindeki kamu ve özel sektör kuruluşları ile hükümetlere düşük faizli orta ve uzun vadeli kredi vermek, teknik destek sağlamak ve danışmanlık yapmakla görevlendirilmişlerdir.

Bölgesel kalkınma bankalarının bazıları kendi içinde birden fazla kurumdan oluşurlar. Her kurumun işlevi diğerinden farklıdır. Birden fazla kurumu bünyesinde bulunduran bankalar grup bankaları olarak adlandırılırlar.

Bölgesel kalkınma bankalarının belli başlıları şunlardır:
– Avrupa Yatırım Bankası Grubu (EIB)
– Avrupa imar ve Kalkınma Bankası (EBRD)
– İskandinav Yatırım Bankası (NIB)
– İslam Kalkınma Bankası Grubu (IDB)
– Asya Kalkınma Bankası Grubu (ADB)
– Afrika Kalkınma Bankası Grubu (ADB)
– Amerikalılar arası Kalkınma Bankası Grubu
– Uluslararası Ekonomik işbirliği Bankası

Avrupa Yatırım Bankası Grubu(Europian Investment Bank Group (EIB))’nun bugün üslendiği görev, Avrupa Birliğinin bir finans kuruluşu olarak, üye ülkelerin entegrasyonuna, dengeli kalkınmalarına ve uyumlu ekonomik ve sosyal bir yapı ya kavuşmalarına katkıda bulunmaktır. Banka, bu görevi görebilmek için gereksin me duyduğu fonları finans pazarlarından sağlar ve bu fonları Avrupa Birliğinin amaçlarına uygun yatırım projelerinin finansmanı için uygun şartlarla yatırımcılara transfer eder. Ayrıca banka. Avrupa kalkınma yardımı ve işbirliği politikaları çerçevesinde AB dışındaki ülkelerin kalkınma projelerine de mâli katkıda bulunur. Bankanın üst yönetimi Guvernörler ve Yönetim Kurullarından oluşur. Guvernörler Kurulu Bankaya üye ülkeleri temsil eder ve her üye ülkenin Maliye, Ekonomi veya Hazine Bakanlarından biri bu kurulun üyesidir.

Kurul;
– Bankanın kredi politikalarını belirler.
– Banka çalışmalarının Avrupa Birliği dışındaki ülkelerde yürütülmesi ile ilgili prensipleri koyar.
– Denetim Komitesinin raporu ile bankanın bilanço ve gelir tablosunu ve yıllık faaliyet raporunu onaylar.
– Yönetim Kurulu. Yönetim Komitesi ve Denetleme Komitesi üyelerini tayin eder.
– Bankanın Yönetim Kurulu 25 üyeden oluşur. Yönetim Kurulu Bankayı;
– Avrupa Sözleşmeleri, Bankanın ana sözleşmesi ve Guvernörler Kurulunca belirlenen direktifler çerçevesinde yönetir. Yönetim Kurulunun Başkanı Bankanın Başkanıdır.

Banka, Yönetim Kurulu tarafından onaylanan orta süreli Kuruluş Faaliyet Planı (Corporate Operation Plan (COP))’nda da ortaya konulan öncelikler çerçevesinde faaliyetini sürdürür. Bu plana göre Bankanın 2001-2003 döneminde kredilendirmedeki öncelikleri şu şekilde sıralanmıştır:
– Birlik içinde yöresel kalkınma ve ekonomik ve sosyal bütünleşmeyi sağlayıcı,
– “Yenilik Getirici 2000 İnisiyatifi’nin uygulanmasına katkıda bulunucu,
– Çevre koruyucu ve yaşam kalitesini artırıcı,
– Avrupa Birliğine aday ülkelerin hazırlanmasına katkıda bulunucu,
– Üye ülkelerde yöresel kalkınma yardımı ve işbirliği politikasını destekleyici projeler.

EIB’in % 60 payla sahip olduğu Avrupa Yatırım Fonu (European Investment Fund (EIF)) risk sermayesi işlemleri ve garanti verme üzerinde yoğunlaşmış bir yatırım fonudur. 2000 yılında Lizbon’da toplanan Avrupa Konseyinin küçük ve orta ölçekli firmaların (KOBİ’ler) çalışmalarına daha fazla destek olma kararı çerçevesinde EIB’nin yönetim kurulu EIF’yi bünyesine aldı. Bu bünyeye katma ile EIB Group oluştu. Grup, böylece Avrupa ülkelerinde faaliyet gösteren küçük ve orta ölçekli firmalara finansal destek sağlama olanağına kavuşarak Avrupa Sanayinin rekabet gücünü artırmada önemli rol oynamayı amaçladı. Bu destek KOBİ’lere orta ve uzun süreli kredi açma, risk sermayesi yatırımlarına katılma ve KOBİ’lerin alacakları kredilere garanti verme şeklinde planlandı. Bugün risk sermayesi ve garanti verme işlemleri EIF aracılığı ile kredi verme işlemi ise EIB tarafından yürütülmektedir.

EIF’ın sermayesi üç grup sermayedar tarafından karşılanmıştır. Bunlar EIB, Avrupa Komisyonu tarafından temsil edilen Avrupa Birliği ve kamu ve özel sektör kesimlerinden gelen çok sayıda Avrupalı banka ve finansal kurumdur. EIF bağımsız bir kuruluştur ve piyasa ekonomisi koşullarına göre faaliyette bulunmaktadır.

Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (European Reconstruction and Development Bank (EBRD)) üye ülkeler, Avrupa Topluluğu ve EIB’nin sermaye katkıları ile 1991 yılında kurulmuştur. Banka, Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra kurulan merkezi ve Doğu Avrupa ülkelerinde demokratik bir çerçevede faaliyet göstermeye başlayan özel sektör firmalarına finans kaynağı sağlamayı amaçlamaktadır. Bankalara ve özel sektör firmalarına projeye dayalı finansman sağlamaktadır. Ayrıca özelleştirmeyi, kamu ekonomik kuruluşlarının yeniden yapılandırılmasını ve yöre sel yönetimlerin hizmetlerinin geliştirilmesi çalışmalarını desteklemek amacı ile kamu kurumlarının finansmanına da fon ayırmaktadır.

Banka, sadece demokrasi prensiplerine önem veren ülkelerdeki kurum ve kuruluşlarla çalışmayı prensip edinmiş olup çevre korunmasına da önem vermektedir. EBRD tarafından kuruluşlara yatırım desteği verilirken şu prensipler göz önünde bulundurulmaktadır:
– Yatırım projesi yatırımın yapılacağı ülkeyi pazar ekonomisine yaklaştırıcı nitelik taşımalıdır.
– Banka, yatırım desteği verirken özel sektör yatırımcılarını zor duruma sokmamak amacı ile yatırımın taşıdığı riski yüklenmelidir.
– Sağlam bankacılık prensipleri uygulamalıdır. Bu prensipler uygulanarak açılacak krediler:
– Yapısal ve sektörel reformların gerçekleştirilmesine,
– Rekabet, özelleştirme ve girişimcilik faaliyetlerinin geliştirilmesine,
– Daha kuvvetli finansal kuruluşların ve hukuk sisteminin yaratılmasına,
– Özel sektörün gelişmesi için gerekli altyapı yatırımlarının yapılmasına,
– Çevreye duyarlı sağlam bir kurum yönetiminin yaratılmasına katkıda bulunmalıdır.

Bu bağlamda EBRD:
– Firmaya finans kaynağı sağlamaya katkıda bulunmak ve yabancı sermaye gelişini artırmak,
– Yerli sermayeyi harekete geçirmek,
– Teknik yardım sağlamak için gerekli çalışmaları yapar.

Banka faaliyetleri için gerek duyduğu, özvarlığı dışındaki fonları uluslararası sermaye pazarlarından sağlar. Guvernörler Kurulu yetkilerinin büyük bölümünü bankanın yönetiminden sorumlu olan Yönetim Kuruluna devreder. Guvernörler Kurulu tarafından seçilen Banka Başkanı Bankanın temsilcisidir ve bankayı Yönetim Kurulunun kararları doğrultusunda yönetir.

İskandinav Yatırım Bankası (Nordic Investment Bank (NIB)) beş İskandinav ülkesi tarafından kurulmuştur. Bu ülkeler Danimarka, Finlandiya, İzlanda, Norveç ve İsveç’tir. Üye ülkeler gayrisafi milli hasılalarının belirli bir yüzdesi ile sermayeye katılmışlardır.

Banka İskandinav ülkelerinin birleşik uluslararası finans kuruluşudur. Gerek özel sektör gerek kamu sektörü içindeki firmalar ve kuruluşlara uzun süreli kredi verir. Yeterli garantisi olan ve kabul edilebilir risk kategorisi içinde kalan bölge içi ve dışındaki projelere finans kaynağı sağlar. Finans kaynağı sağlayacağı projelerin kredi kullanan ülkelerle İskandinav ülkeleri arasında karşılıklı çıkar ilişkisi sağla makta etkili olup olmadığını göz önünde bulundurur.

Asya Kalkınma Bankası Grubu (Asian Development Bank Group (ADB)) Asya-Pasifik Bölgesinde açlıkla mücadele amacı ile 1966 yılında 63 üyeli olarak kurulmuştur. Üyelerin 45′i anılan bölgedendir. Bankanın genel kurulu olan Guvernörler Kurulunda her üye bir kişi ile temsil edilir. Banka başkanı adı geçen Kurul tarafından atanır ve bankanın tepe yöneticisidir.

Banka;
– Gelişmekte olan üye ülkelerin ekonomik ve sosyal kalkınmaları için gereksinme duydukları kredi ve sermayeyi sağlamak,
– Kalkınma projelerinin planlanması ve uygulamaya konulması için teknik destek ve danışmanlık hizmeti vermek,
– Kamu ve özel sektör sermayesinin kalkınma yatırımlarına yönlendirilmesi için gerekli çalışmaları yapmakla görevlendirilmiştir.

Banka kalkınmaya yardım çalışmalarını bölge insanının yaşam seviyesini yükseltmeye odaklamıştır. 1999 yılında kabul olunan “yoksulluğu azaltma stratejisi” uyarınca banka, ekonomik kalkınma, insan standardını artırma, ayrımcılığı kaldırma, yönetim kalitesini artırma, çevre koruma ve özel sektörü geliştirme ile ilgili proje ve programları desteklemeye öncelik vermektedir. Bu strateji gereği bankanın desteğine mazhar olan projeler tarım ve kırsal alanı geliştirme projeleridir. Son yıllarda, sağlık, eğitim ve içme suyu projeleri de bu öncelik listesinde yer almıştır. Banka faaliyetlerinin finans kaynaklarını borçlanma, açtığı kredilerin geri dönüşümünün yarattığı fonlar ve üyelerin katkıları oluşturmaktadır.

Bankanın amacına dönük faaliyetlerini sürdürmesine yardımcı olan üç fon bulunmaktadır. Bunlar Asya Kalkınma Fonu, Teknik Yardım Özel Fonu ve Japon Özel Fonudur. Bu kurumların kurucusu olması nedeni ile banka grup olarak anılmaktadır.

İslâm Kalkınma Bankası Grubu (Islamic Development Bank Group (ISDB)) üye ülkelerin ve Müslümanlara ait yörelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerini hızlandırmak amacı ile şeriat kurallarına uygun olarak, kaynak sağlama maksadını taşımaktadır.

Bankanın çalışması verimli projelere ve firmalara ortak olarak veya kredi vererek fon sağlamaktır. Bu çalışmaya ek olarak üye ülkelere, o ülkelerin ekonomik ve sosyal yapılarını iyileştirme amaçlı finansman yardımı yapmak bankanın görevleri arasındadır. Ayrıca bankaya, üye olmayan ülkelerdeki Müslüman topluluklara yardım amaçlı fon gibi özel amaçlı fonlar kurmak ve işletmek görevi de verilmiştir. Gerek görüldüğünde banka vakıf kurulması için fon sağlayacaktır.

Banka bir mevduat bankasıdır. Şeriat hükümlerine göre mevduat kabul eder fonlarını gene şeriata uygun olarak kredi vermek maksadı ile kullanır. Kredi verme görevi dışında bankaya, üye ülkeler arasında dış ticareti geliştirmek, bu ülkelere teknik yardım yapmak ve Müslüman ülkelerdeki kalkınma faaliyetlerinde bulunan personele eğitim imkânları sağlamak da görev olarak verilmiştir.

Bankanın şu anda İslam Konferansı Organizasyonu üyesi olan ülkelerden oluşan 55 üyesi bulunmaktadır. Bankaya bir ülkenin ortak olabilmesi için İslam Konferansı Organizasyonuna üye olması, bankanın sermayesine iştirak etmesi ve Bankanın Yönetim Kurulunun belirlediği koşullan taşıması gerekir.

Afrika Kalkınma Bankası Grubu (African Development Bank Group ( ADB)) 77 ülke tarafından 1964 yılında kurulmuş ve 1966 yılında faaliyete geçmiştir. Çok uluslu bir bölgesel kalkınma bankasıdır. Kurucu ülkeler Afrika. Kuzey ve Güney Amerika, Avrupa ve Asya kıtalarında bulunmaktadırlar.

Bankanın temel görevi bölgedeki üye ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmesine katkıda bulunmaktır. Banka bu temel görevini;
– Üye bölge ülkelerinde ekonomik ve sosyal gelişmeyi sağlamaya dönük yatırımlara finans kaynağı sağlayarak,
– Kalkınma projeleri ve programlarının hazırlanması ve uygulanması için teknik destek vererek,
– Kalkınmaya katkıda bulunacak kamu ve özel sektör yatırımlarını teşvik ederek,
– Üye bölge ülkelerinin kalkınma politika ve planlarının koordine edilmesine yardım ederek yerine getirmeye çalışmaktadır. Bu bağlamda Banka, bölgesel bütünleşmeyi sağlayıcı, milli ve milletlerarası proje ve programlara özel ilgi göstermektedir.

Bankanın en yüksek organı Guvernörler Kurulu dur. Kurulda üye ülkelerin birer temsilcisi görev yapar. Kurul bankanın faaliyet politikalarını belirler ve bu amaçla genel direktifler neşreder. Bankaya yeni üye kabulü, Banka ana sözleşmesinin değiştirilmesi ve sermaye artırımları Kurul onayını gerektirir. Kurul kendi üzerinde kalması gerekli olmayan yetkilerini Yönetim Kuruluna devreder. Yönetim Kurulu bankanın genel yönetiminden sorumludur. Bankanın tepe yöneticisi Guvernörler Kurulunca seçilen başkandır. Başkan Yönetim Kurulunun da başıdır. Bankanın Guvernörler Kurulunun verdiği direktifler doğrultusunda yönetme sorumluluğunu üstlenmiştir.

Banka faaliyetleri için gereksinme duyduğu fonları sermayesi ve uluslararası para ve sermaye piyasalarından sağlar. Açtığı krediler tarım, kamu faaliyet alanları, ulaştırma, endüstri, sağlık ve eğitim gibi sektörleredir. Bu destek kredileri çevre yönetimini iyileştirmeyi, yoksulluğu azaltmayı, ırk ayrımcılığını ortadan kaldırmayı ve hızlı nüfus artışını önlemeyi amaçlamaktadır.

Banka kaynaklarının büyük bölümünü özel projeleri desteklemek için kullanmaktadır. Buna ek olarak milli ekonomi yönetimini iyileştirici programlar ve projelere de kredi verir. Ayrıca hükümetlerce garanti verilmeyen özel sektör yatırımlarını da kredilendirir.

Banka faaliyetlerini şu gruba dahil şu üç kuruluşu aracılığı ile yürütür:
– Afrika Kalkınma Bankası,
– Afrika Kalkınma Fonu,
– Nijerya Vakıf Fonu

Amerikalılararası Kalkınma Bankası Grubu Inter-American Development Bank Group (IDB) 1959 yılında kuruldu. Kuruluşunda 19 Latin Amerika ülkesi ve Amerika Birleşik Devletleri görev aldı. Günümüzde Amerika kıtası dışındaki bazı ülkelerin de üye olması ile bankanın üye sayısı 46′aya yükseldi. 26 Latin Amerika ve Karayip ülkesi bankadan kredi kullanmaktadırlar.

Banka Latin Amerika ve Karayip ülkelerinin ekonomik ve sosyal kalkınmalarına destek olmak amacı ile o ülkelere çok yönlü finansman desteği vermektedir. Kamu ve özel sektör projelerine destek olmakta, keza tabii afetler veya olağanüstü nedenlerle mağdur duruma düşmüş ülkelere ve o ülkelerdeki gruplara teknik ve finansal yardım yapacak grupları organize etmekte veya bizzat bu gruplarda görev almaktadır.

Amerikalılararası Kalkınma Bankası (IDB) bünyesinde, bankaya ek olarak, Amerikalılararası Yatırım Kurumu (IIC) ve Çok Uluslu Yatırım Fonu (MIF) yer almaktadır.

IDB Latin Amerika ve Karayiplerde ekonomik ve sosyal kalkınmayı desteklemek ve yöresel bütünleşmeyi sağlamak amacı ile amme kuruluşlarına kredi verir. Buna ek olarak, altyapı ve sermaye pazarı geliştirme yatırımları için oluşturulmuş özel projelere de fon sağlar.

IIC Latin Amerika ve Karayiplerde ekonomik kalkınma faaliyetlerine destek vermek amacı ile o ülkelerdeki küçük ve orta ölçekli özel sektör firmalarına finansman kaynağı sağlar.

MIF, IDB tarafından yönetilen otonom bir kuruluştur. Küçük ölçekli özel sektör firmalarına, sektörel kalkınmayı gerçekleştirmek maksadı ile kredi verir.

Uluslararası Ekonomik İşbirliği Bankası (International Economic Cooperation Bank (IECB)) Doğu Bloğunun bir kuruluşu olan “Karşılıklı Ekonomik Yardım Konseyi- COMECON”un finans organı olarak faaliyet gösterirken 1991 yılında Doğu Bloğunun çözülmesi ile nitelik değiştirmiştir. Günümüzde faaliyetini devam ettirmektedir.

Doğu bloğu çözüldükten sonra oluşan ülkelerin ekonomik kalkınmasına katkıda bulunma amacını taşımaktadır.

Ulusal Kalkınma Bankaları

Ülke içinde faaliyet gösteren ve ülke dışındaki firmalara kredi vermeyen bankalardır. Bu bankalar devlet kuruluşu olarak faaliyet gösterdikleri gibi özel sektörce de kurulabilirler. Kuruluş amaçları ülkede uzun süreli yatırım kredisi gereksinmesi duyan kamu veya özel sektör firmalarına uygun koşullarda kredi vermektir. Bu bankaların kaynakları, sermayeleri ile yurt içi ve yurt dışından sağladıkları kredilerdir. Misyonları itibari ile düşük faizli ve uzun vadeli kredi verdikleri ve bu krediler gelişmekte olan ekonomiye katkıda bulunma amacını taşıdığı için, genellikle yurt dışındaki uluslararası ve bölgesel kalkınma bankalarının kredilerini kullanırlar. Her ülke kendi yasal çerçevesine ve koşullarına uygun banka kuruluşlarına onay verir. Kalkınmakta olan ülkelerde açılan krediler ülke parası ile olduğu gibi döviz kredileri şeklinde de olabilir.