Yönetsel Karar Almada Bilgi Sistemlerinden Yararlanma

Bilgi sistemlerinin yönetsel karar almada işletmelere nasıl yardımcı olduğunu anlayabilmek

Bilgi sistemleri yöneticilere, bilgiyi iletmesi ve ilgili yerlere yayması için yardımcı olurlar. Karar vermede yöneticinin en önemli görevlerinden biridir. “Yönetici ne yapar?” sorusuna tanımlayıcı cevabı, Henry Mintzberg’in araştırması vermektedir.

Yönetsel Roller

Mintzberg’e göre yöneticiler; kişilerarası ilişkiler, bilgi sağlayıcı ve karar verici roller olmak üzere üç ana grupta toplanabilecek roller oynamaktadır:

– Kişilerarası ilişkilere dayalı roller: Yöneticinin işi gereği gerçekleştirmesi gereken üç kişilerarası rolü vardır. Temsil rolü, önder rolü ve irtibat sağlama rolü.

– Bilgi sağlayıcı roller: Bu roller bilgi ağı geliştirmek ve korumak için yerine getirilen faaliyetleri tanımlar. Yöneticiler, rollerini yerine getirirken bilgi toplar ve yayarlar. Böylece organizasyon için önemli bir iletişim merkezi durumuna gelirler.

– Karar verici roller: Yöneticinin temel görevi karar vermedir. Bu roller yöneticinin seçim yapmasını gerektiren olaylarla ilgilidir. Bu rolleri; işletme sahipliği rolü, sorun çözme rolü, kaynak dağıtma rolü ve arabuluculuk rolü olmak üzere dört başlıkta incelemek mümkündür.

 

Hukuki belgeleri imzalamak, törenlere katılmak gibi görevler yöneticinin hangi rollerini kapsamaktadır?

Karar Düzeyleri

Karar verme, organizasyonun stratejik, yönetim, bilgi ve işlem (operasyon) kademelerine benzeyen örgütsel kademelere göre sınıflandırılabilir (Laudon, 2002, s. 82) :
– Stratejik planlama: Organizasyonun kaynakları, amaçları ve politikaları üzerine karar verme işlemidir.
– Yönetsel kontrol: Organizasyon amaçlarına ulaşılmasında kaynakların nasıl etkili, verimli bir şekilde kullanılacağını ve işlem birimlerinin nasıl daha iyi bir şekilde performans gösterebileceğiyle ilgilenir.
– Bilgiye dayalı kontrol: Organizasyon içerisinde ürün ve hizmetlerle ilgili yeni fikirleri değerlendirme, yeni bilgiyi iletme ve yayma yollarıyla ilgilidir.
– İşlemsel Kontrol: Stratejik ve orta yönetim karar vericilerinin işlerini kolaylaştırmak için belirli görevleri nasıl yerine getireceğini belirlemektedir.

Kararların Yapı Dereceleri

Gorry ve Scott-Morton, programlanmış ve programlanmamış kararları sırasıyla yapılandırılmış ve yapılandırılmamış kararlar olmak üzere yeniden adlandırmışlar ve üçüncü bir tür olarak yarı-yapılandırılmış karar tanımı yapmışlardır (Mutlu, 1995, s. 9) .

Yapılandırılmış kararlar; tekrarlı, rutin ve karar verme sürecini yerine getirmek için tanımlı bir prosedüre sahip olan kararlardır.
Yarı yapılandırılmış kararlar; karar verme aşamalarının bir ya da ikisinin yapılandırılmış olduğu kararlardır.
Yapılandırılmamış kararlar ise; bu kararların her biri alışılmamış, rutin olmayan ve önemli kararlardır. Karar vericiler, problemi tanımlarken hükme varmalı, değerlendirme yapmalı ve bilgi elde etmelidir. Bu kararlarda hiçbir tanımlı prosedür yoktur.

 

En eski bilgi sistemlerinden biri olan muhasebe tamamıyla yapılandırılmış bir kararlar grubudur. Üretim çizelgeleme yarı-yapılandırılmış karar sürecini içerir. Bütçe hazırlama uygulamasının hiçbir aşaması yapılandırılamamaktadır. Şekilde görüldüğü gibi organizasyon kademeleri için farklı bilgi sistemi türleri, farklı karar türlerine karşı gelmektedir.

Finansal yönetim ile ilgili verilecek kararların yapı derecesi nedir?

Karar Verme Süreci

Karar verme çeşitli faaliyetleri içermektedir. Simon, karar vermede Bilgi toplama, değerleme, seçme ve uygulama olmak üzere dört farklı aşamayı tanımlamıştır (Laudon, 2002, s. 83) .

– Bilgi toplama: Organizasyonda ortaya çıkan problemleri anlama ve tanımlamayla ilgilidir. Problem niçin, nerede ortaya çıkar? Neyi etkiler? Sorularına cevap aranır.
– Değerleme: Mümkün olan hareket yollarının analizi, modellerin geliştirilmesi ve keşfedilmesidir.
– Seçme: Değerleme aşamasında saptanan olası yollardan birinin seçilmesi aşamasıdır.
– Uygulama: Belirli bir çözümün geliştirilmesi üzerine, kararın etkisinin ortaya konulması aşamasıdır.