Perakende Okulum Mağazacılığı Uzmanından Öğrenin
Yönetim tiplerini belirlemek.
Yönetim süreci, bu süreci işleten gruplar açısından ele alındığında üç tür yönetimden söz etmek mümkündür:
– Ailesel yönetim
– Siyasal yönetim
– Profesyonel yönetim
Bir işletme yönetiminde, sahipliğin, temel politik karar organlarının ve hiyerarşik yapının önemli bir kısmının belli bir ailenin üyelerinden oluşması halinde ailesel yönetim söz konusudur. Bu yönetim şeklinin en önemli özelliği, üst yönetim kademelerinin belirli aile bireylerine veya akrabalara açık olmasıdır. Bu tür yönetime, ekonomik gelişme çabalarının başlangıcında geniş ölçüde rastlanmaktadır. Ekonomik gelişme sürecine yeni giren ve eğitilmiş insan gücü kıt olan toplumlarda, ekonomik gücü elinde tutan aile bireylerinin genellikle eğitim görmüş olmaları nedeniyle bu tür yönetimin maliyeti düşük olabilmiş ve özellikle küçük sanayi ile perakendecilik ve toptancılık gibi küçük ve basit organizasyonlarda bu tür yönetim etkin olmuştur.
İşletme sahipliğinin, temel politik karar organlarının ve önemli yönetim kademelerinin belirli siyasal eğilim ve ilişkilere sahip kişiler tarafından doldurulması durumunda ise, siyasal yönetimden söz etmek mümkündür. Bu yönetim türünde, aile yönetiminde olduğu gibi, “yönetim” konusunda eğitilmiş kişileri çalıştırma olanağı varolmakla beraber, siyasal düşünce ve amaçlar yönetim kademelerine girişi etkilemektedir. Temel politik karar organlarında ve hiyerarşik yapıdaki diğer bütün kademelerde belirli bir aileye veya siyasal eğilime bağlılıktan çok uzmanlık ve yetenek esasına göre seçilen kişiler tarafından doldurulması halinde profesyonel yönetimden söz edilmektedir. Profesyonel yönetim, yönetim işinin bir meslek haline gelmesi ile ilgilidir.
Ailesel yönetim, siyasal yönetim ve profesyonel yönetim olarak özetlediğimiz bu üç yönetim türü birbirinden kesin sınırlarla ayrılmış değildir. Bunların üçü de bir arada bulunabilir; ama önemli olan ekonomik gelişmeye paralel olarak bu türlerin etkinlik ve yaygınlık derecelerinin değişmesidir. Bu değişim profesyonel yönetimin önem ve yaygınlığının artması yönünde olmaktadır.
Ailesel yönetim tipi ile profesyonel yönetimi karşılaştıralım. Yönetici seçimi başlıklı örnek olayımızda iki aile işletmesi ele alıyoruz. Güçlü A. Ş. , ailesel yönetim tipinin geçerli olduğu bir şirket. Yönetim Kurulu, geleneksel bir yaklaşıma sahip olduğu anlaşılan aile üyelerinden oluşmakta. Cemal Güçlü’nün yaklaşımından aile dışından yönetici istihdamına karşı olduğunu anlıyoruz. Güçlü’nün konuşmaları diğer konularda da gelenekçi bir yaklaşım içinde olduğunu göstermektedir. Güçlü A. Ş. ‘de profesyonel yöneticilerin olması, işletme sahiplerinin daha çağdaş bir bakış açısına kavuşmasını sağlayabilirdi. Ultra A. Ş. ‘de profesyonel yönetim anlayışının işletmeye geleceğe yönelik bir bakış açısı kazandırdığını söyleyebiliriz.
