Uluslararası Pazarlamada Örgütlenme

İşletmelerde etkin bir ihracat politikasının olması, işletme yönetiminin açıkça ihracatı amaçladığını gösteren bir karar almasına ve buna göre uygun kaynakları ( işletme sermayesi, üretim imkânları, insan kaynakları, teknoloji vb. ) hazırlanmasına bağlıdır. Söz konusu kaynakların hazırlanması işletmenin kuracağı ihracat organizasyonuna bağlıdır. Burada önemli olan işletme bünyesine ve faaliyetine uygun olan yapının seçilmesidir. En gelişmiş örgütlenme biçimi yerine işletme için en uygunu ele alınmalıdır.

İşletmelerde İhracat Biriminin Oluşturulması

Genelde işletmeler iç pazardaki faaliyetleri yanında ihracata da yönelmektedirler. Bu nedenle, öncelikle iç pazara hizmet veren pazarlama biriminde çalışma grupları oluşturulmasıyla yapılmalıdır. Bu grubun çalışmalarına işletmenin sevkiyat, muhasebe gibi birimleri de destek verir. Bu suretle, ihracata yeni yönelen işletmenin başlangıçta büyük masraflara katlanması engellenmiş olur.

Zaman içerisinde işletmenin ihracatı artar ve süreklilik gösterirse, karlılık oranı da artarsa söz konusu çalışma grubunun bağımsız bir ihracat birimine dönüştürülmesi ve kadrolaşması da gerçekleşir. Bu gelişmenin süreklilik kazanması giderek ayrı bir ihracat şubesinin hatta ayrı bir ihracat şirketinin oluşması sonucunu doğurabilir. Bu süreçte önemli olan ihracat miktarına ve bunun yarattığı karlılığa uygun bir gelişmenin esas alınmasıdır. Sonuçta, işletmenin kıt olan kaynaklarının uzun dönemli amaçlara yönlendirilerek sıkıntıya düşmesine engel olur.

Çalışma Grubu Oluşturulması

Yukarıda belirtildiği gibi ihracata yeni yönelen üretici işletmelerin kendi bünyelerinde hemen bir ihracat birimi oluşturmaları işletmeyi çalışma sermayesi sıkıntısına sokabilir. Belirli bir ihracat düzeyine ulaşıncaya kadar çalışma grupları ile ihracat faaliyetlerinin sürdürülmesi yararlı olur. Söz konusu çalışma grubu mümkün olan en az sayıda kişiden oluşturulmalıdır. Bu grup doğrudan üst yönetime bağlı ve işletmenin diğer birimleriyle doğrudan bağları olmayan bir şekilde çalışmalarını sürdürmelidir.

Grup işletmenin ihracat potansiyelini araştırarak dış Pazarlar bulur, uygun ürünleri belirler. Yaptığı çalışmaları ve görüşlerini sonuçlara ulaşmak için öngördüğü politikaları ve stratejileri üst yönetime iletir. Özellikle, ihracata yeni yönelen işletmelerde bu şekilde çalışmanın sağlayacağı faydalar göz ardı edilemez. Her şeyden önce mümkün olan en düşük düzeyde kaynak kullanımı ile işletmenin ihracat potansiyelinin değerlendirilmesi sağlanabilir. Çalışma grubunun hazırladığı ve sunduğu rapor işletme yönetimi tarafından uygun görülür ve buna göre ihracat faaliyetleri başarı ile sürdürülürse çalışma grubu sürekli bir ihracat birimi haline dönüştürülür.

İşletmenin Pazarlama Bölümü İçinde İhracat Birimi

Böyle bir örgütlenme ancak, uluslararası faaliyetlerdeki kriterlerle iç pazardaki kriterlerin aynı olduğu durumda düşünülür. Bu tip örgütlenmede siparişlerin hazırlanması, sevkiyat, finansman iç ya da dış pazar için aynı kişiler tarafından yapılır. Bu yapı içinde ayrı bir ihracat yöneticisine gerek duyulmayabilir, ya da sadece koordinasyonu sağlamak amacıyla danışmanlık hizmeti verecek bir yönetici olabilir.

İşletmede Bağımsız İhracat Biriminin Kurulması

İşletmenin ihracata yönelik faaliyetlerinin gelişmesi ve bu faaliyetler sonucu karlılığın artmasına bağlı olarak işletmede bağımsız bir ihracat biriminin oluşturulması söz konusudur. Bağımsız ihracat birimine geçilmesi için işletme cirosunun önemli bir kısmının ihracat faaliyetlerinden meydana gelmesi temel koşuldur.

Bağımsız ihracat biriminin diğer ihracat birimlerinden farkı nedir?

Bağımsız bir ihracat birimin kurulması kararını vermeden önce aşağıdaki hususlar dikkate alınır.

Personel ihtiyacı: Söz konusu bağımsız ihracat biriminin faaliyetlerinin rasyonel bir şekilde yürütülebilmesi için görevler belirlenmeli ve buna uygun örgüt yapısı oluşturularak ihtiyaç duyulan eleman sayısı ve nitelikleri belirlenmelidir.

Masraflar ve Bütçe: Personel giderleri, büro giderleri, genel yönetim giderleri büyük miktarlara ulaşırlar ve sabit gider haline dönüşürler, İşlerin durgunlaşması hatta gerilemesinde bu giderlerin aynı oranda ve zamanda geriye çekilmesi mümkün değildir. Öte yandan değişken gider niteliğindeki seyahat giderleri, haberleşme, satış giderleri işin hacmine bağlı olduğundan daha kolay kontrol edilir.

İşletmenin diğer birimleri ile işbirliği: İşletmenin diğer birimleri ile ihracat birimi arasındaki ilişkilerin açık ve net bir şekilde belirtilmesi gerekir. Özellikle, üretim, finans ve genel yönetimle ilişkilerin belirgin bir şekilde tanımlanması zorunludur.

İhracat birimi işletme bünyesinde “kar eden bir birimdir” ilkesi ihracat biriminin oluşturulmasında temel ilke olmalıdır. İşletmenin kar eden diğer birimlerinin yardımıyla ihracat birimi ayakta duracak ise bu yanlıştır. Önemli olan birimin kendi karlılığını yaratabilmesidir.

Bağımsız bir ihracat birimi kurulmadan önce neler dikkate alınmalıdır?

Ayrı Bir İhracat Şubesinin Kurulması

İhracatın daha ileri bir aşamasında, ihracata ilişkin tüm faaliyetler ve görevler bu amaçla kurulmuş şubeye devredebilir. Bu, ihracat biriminin bir kar merkezi olarak görülmesinin mantıksal uzantısıdır. Bu suretle, ihracatla ilgili gelir ve giderlerin şube bünyesinde görülmesi söz konusudur. İhracat şubesi bağımsız bütçeye sahip olur. Bu oluşum doğal olarak yeterli ihracat miktarına ulaşılması halinde mümkündür.