Toplumsal Grupların Çeşitleri

Gruplar çok çeşitli yönlerden bölümlendirilebilirler. Örneğin, ilişki sıklığına göre, büyüklüğüne göre, üyelik olanaklarına göre, içeriğine göre gruplar bölümlendirilebilir.

Tüketici davranışı açısından grupları üç ayrı ölçüte göre bölümlendirerek ele alacağız:
– İçerik ya da işlevlerine göre gruplar
– İlişkinin yakınlık derecesine göre gruplar
– Örgütlenme biçimine göre gruplar Bunları kısaca ele alalım.

İçerik ya da İşlevlerine Göre Gruplar

Grupların çoğu yerine getirdikleri işlevlere göre farklılaşan bir içeriğe sahiptir. Örneğin, öğrenci grupları öğrencilerden oluşan ve öğrencilik kapsamındaki işlerle uğraşan bir özellik taşır. Bunun gibi, belli bir iş yerinde çalışanlar, belli bir düşünceyi gerçekleştirmek isteyenler gruplar oluştururlar. Gerçekte bu grupların bölümlenmesinde daha ayrıntılı özelliklerden yola çıkmak gerekir. Örneğin, aile, etnik köken, yaş, cinsiyet, inanç, eğitim, iş yeri vb. gibi.

İlişkinin Yakınlık Derecesine Göre Gruplar

Bu ölçüte göre grupları ikiye ayırabiliriz: Birincil gruplar ve ikincil gruplar.

Birincil Gruplar

Bu tür gruplarda ilişkiler yüz yüzedir. Birincil grup birbirlerine güvenen, sıcak bir ortamda yaşayan, karşılıklı dayanışma içinde bulunan sınırlı sayıdaki bireylerden oluşur. Üyeler düzenli olarak bir araya gelirler; karşılıklı ilişkiler kendiliğinden oluşur; grup üyeleri yalnızca kendilerini değil öbür üyeleri de düşünürler. Bu grupların üye sayısı azdır.

Birincil gruba örnek olarak komşu, işyeri, akraba, oyun grupları verilebilir. Bu grubun en yalın örneği ailedir. Aile içinde ilişkiler çıkar gözetilmeksizin karşılıklı dayanışma çerçevesinde ve özverili olarak sürer.

İkincil Gruplar

Üyeleri arasındaki ilişkilerin daha biçimsel ve kişisellikten uzak olduğu gruplardır. İkincil gruplarda düzenli bir ilişki ve öbür üyeleri kollayan bir anlayış yoktur. Burada da ilişkiler yüz yüzedir, ancak bu grupların büyük olması nedeniyle kişisel ilişkiler yoktur ve iletişim kitlesel amaçlarla gerçekleşir. Örneğin, siyasi partiler, işçi ve işveren örgütleri, çeşitli dernekler, profesyonel örgütler ikincil gruplara girer. Buralardaki ilişkiler daha soğuk ve uzaktır.

Birincil grup ve ikincil grup, bireyin inançları, değerleri ve davranışları üzerinde birbirinden farklı düzeylerde etkiler yaratır. Bir ailenin etki derecesi ömür boyu sürer. Oysa üye olduğumuz bir derneğin davranışlarımıza etkisi zaman zaman bir araya gelindiğinde kendini sınırlı olarak gösterir.

Örgütlenme Biçimine Göre Gruplar

Gruplar örgütlülük düzeyine göre ikiye ayrılarak ele alınır: Biçimsel (formel) gruplar, biçimsel olmayan (informel) gruplar.

Biçimsel (Formel) Gruplar

Yapıları kesin çizgilerle tanımlanmış, hedefleri açıklıkla belirlenmiş, roller ve statülerin sınırları açıkça çizilmiş, işleyiş süreçleri ve sorumlulukları kesinlikle denetlenen yüksek bir örgütlenme özelliği gösteren ast üst ilişkilerinin bulunduğu gruplardır.

Bu gruplara biçimsel bir örgüt yapısını her türlü ayrıntılarıyla oturtmuş işletme birimlerini örnek verebiliriz. İşletmelerde bireyler arasındaki ilişkiler belli bir basamaksal yapıya göre oluşmuştur. Bu yapıda astlar ve üstler bulunur. Siyasal erkin işleyişi de böyle bir yapıya sahiptir. Başbakanlık, Bakanlıklar, Genel Müdürlükler biçiminde örneklenen bu yapıda ilişkiler de biçimseldir. Biçimsel gruplar belli ekonomik, toplumsal ve siyasal hedefleri yerine getirmek için oluşturulmuş ikincil gruplardır.

Biçimsel Olmayan (Informel) Gruplar

Bunlar birincil gruplar gibidir. Yapısal olarak oldukça gevşek, çok açık olarak tanımlanmış amaç ve hedefleri olmayan, karşılıklı ilişkilerde biçimsellikten uzak ve yazılı olmayan kurallara göre işleyen gruplardır. Bunlar toplumsallaşmaya yardım eder.

Bu gruplar bireylerin değerleri ve etkinlikleri üzerindeki yoğun etkileri nedeniyle, tüketici davranışı yönünden daha büyük önem kazanmaktadır. Örneğin aile, komşu, işyeri, akraba biçimsel olmayan ve aynı zamanda birincil nitelikte sayılan gruplardır.

 

Örnek olaydaki grupları çeşitli yönlerden bölümlendirip, değerlendirin.

Çeşitli Grupların Pazarlama Açısından Önemi

Grup kavramı çok yönlüdür. Bireylerin tüm davranışlarının yanı sıra tüketim davranışlarını da etkiler. Biçimsel olmayan birincil gruplar tüketici üzerinde büyük etkiye sahiptir; bu nedenle pazarlamacılar için çok önemlidir. Tüketiciler bu grupların etkisiyle ürün tüketme, alışveriş yapma ve iletişim araçlarını seçme davranışlarını geliştirirler. Bu bağlamda, bu gruplar tüketicilerin satın alma davranışlarında çok etkilidir. Bu nedenle reklamcılar, ürünleri birincil grupta yer alan arkadaş çevresi, aile ya da iş yeri çevresi içinde gösteren reklam programları geliştirirler.