Kültürün Özellikleri

Kültürün incelenebilmesi için özelliklerinin bilinmesi gerekmektedir. Çünkü kültürün özellikleri bilinerek kültürün tüketici davranışları üzerindeki etkilerini incelemek olasıdır. Literatürde birçok özellik verilmiş olmasına karşın burada, tüketim ile ilgili olanları ele alınacak ve incelenecektir. Kültürün özellikleri şöyle sıralanabilir (İslamoğlu, s. 160-161):

1. Kültür oluşturulur: Kültürü insanlar ortaya çıkarır. Kültürün ortaya çıkışı üç öge ya da sistemden oluşur. Bu ögelerden ilki idealler, inançlar, değerler ve istenen ya da istenmeyen durumları içeren ideolojik sistemlerdir. İkinci öge teknik bilgiyi, beceriyi ve sanatı içine alan teknolojik sistemdir. Üçüncü öge ise sosyal yapı ve kurumları içinde alan örgütsel sistemdir.

2. Kültür öğrenilir: Kültür doğuştan kazanılan ya da kalıtım yoluyla gelen bir değerler sistemi değildir. İnsan doğduktan sonra ailesi ve çevresi yoluyla kültürü öğrenir. Kültür ögeleri yavaş yavaş bir kuşaktan öbürüne öğrenme yoluyla aktarılır. Bazı reklamlar dolaylı öğrenme yöntemini kullanarak “taklit edilecek model” ortaya koyarlar. Örneğin, bir ürün belirli bir kişilikle özdeşleştirilerek sunulur. Böylece, o kişiliği elde etmenin yolunun o ürüne sahip olmaktan geçtiği öğretilir.

3. Kültür gelenekseldir: Kültür, toplum üyelerinin ortak anlayış ve düşüncelerine uygun davranış standartlarını içerir.

4. Kültür, toplum üyelerince paylaşılan değerler ve normlar bütünüdür.

5. Kültür zamanla değişebilir: Ancak bu değişiklik kısa zamanda olmayıp uzun bir süre almakta, yeni kültür normları eskileri hemen ortadan kaldıramamakta, yeni normlar eskileri yanında birlikte yaşamaktadır. Eski normlar yenileri yanında uzun bir süre yaşadıktan sonra ortadan kalkabilmektedir.

Kültürün kısa zamanda değişmesi, çok büyük teknolojik değişmelere, var olan değerler arasındaki büyük çatışmalarla, başka kültür değerlerinin baskısı ile ya da savaş gibi büyük olaylarla gerçekleşebilmektedir. Pazarlama açısından kültürel değişmenin öne çıkardığı fırsatların neler olduğu önemlidir. Örneğin, kadının toplumsal rolündeki değişme, onun tüketim bakımından da değişmesine yol açmıştır. Kozmetik ürünlerini erkeklerin de satın alması, kadınların da bira içmesi bu kültürel değişmenin sonucudur.

 

Son on yıl içinde gelişen internetin kültürümüz üzerindeki etkilerini düşünün.

6. Kültür benzerlikleri olduğu kadar farklılıkları da içerir: Hemen hemen tüm kültürlerde ortak olan değerler, normlar ve kabul görecek davranışlar vardır. Fakat aynı ögeler kültürden kültüre farklılık gösterebilir. Örneğin, her kültürde kutsal renkler vardır. Ama bir kültürde kutsal olan bir renk bir başka kültürde kutsal olmayabilir.

7. Kültür örgütlenme ve bütünleşmedir.

8. Kültür uyumludur.

9. Kültür bir gereksinmeyi karşılar: Kültür doğru ve yanlışları göstererek insanların sorunlarını çözmelerine düzen ve yön verir, rehberlik eder. Örneğin, sağlıklı yaşam kültürü yerleştikçe, insanlar spora ve spor malzemelerine daha fazla ilgi gösterirler. Bunu fark eden pazarlamacılar, daha uygun ayakkabı seçenekleri ile tüketicilerin karşılarına çıkmaya başlamışlardır.