İşletmelerde Etik Açıdan Sorgulanacak Davranışlar

İşletmelerde etikle bağlantılı davranışları irdelemek.

İşletmeler için olumlu ya da olumsuz sonuçlar doğuracak çeşitli davranışlar, etik açısından yerinde olmayan davranış biçimlerine dönüşebilmektedir. Bunları toplu olarak Çizelge 5. 1′de ele alabiliriz.

 

Bu davranış biçimlerini inceleyelim.

Birinci davranış biçimi olarak, işletmelerde yöneticilerin denetimi dışında kalacak biçimde çalışanlar çeşitli sahtecilikler yapabilirler. Zimmet ve hırsızlık bu davranışın örnekleridir.

İkinci davranış biçimi bilinçli ya da bilinçsiz olarak yapılır. İşine gereği kadar kendini vermeme, başkalarının yanlışlarına göz yumma, kötü çalışanları görmezden gelme bu davranışın örnekleridir.

Üçüncü davranış biçimi, yöneticilerin işletme çıkarları doğrultusunda başvurdukları çeşitli girişimleri içerir. İş yaptırmak için rüşvet verilmesi, rakiplerle anlaşarak yüksek fiyat belirlenmesi, arz kısıtlamalarına gidilmesi bu davranışın örnekleridir.

Dördüncü davranış biçimi, işletme çıkarları için sürekli ve bilinçli olarak yasa ve etik sınırlarını aşmaktır. Sağlığa ve güvenliğe aykırı mal üretip pazara sunmak, ambargo konan bir ülkeye el altından silah, uyuşturucu ve mal satmak bunun örnekleridir.

 

Çalıştığımız ortamlarda iş ahlâkı ya da etik açıdan sorgulanması gereken davranışları gözlemliyor musunuz? Bunlar daha çok bireysel mi yoksa kurumsal mı? Bu tür davranışların ağırlıklı olarak hangi konulara ilişkin olduğunu düşünüyor musunuz?

Özgün Kural örnek olayında, etik açıdan sorgulanması gereken davranışı gösteren kişi Bankacı İsmet Kalemci’dir. Parasal çıkar sağlamaya yönelik bu davranışın bireysel, aynı zamanda örgütlü olduğunu düşünebiliriz. Bankacı, bireysel girişimi için bir danışmanlık şirketinden yardım almaktadır. Özgün Kural’a istediği krediyi bulabileceğini belirten Bankacının rahat tavırları, bu uygulamanın ilk olmadığını göstermektedir. Bankacı İsmet Kalemci’nin etik dışı bu uygulamasından banka sahiplerinin ve üst yönetiminin haberdar olmadığını varsayarsak, kurumsal bir girişim olmadığı sonucuna da varabiliriz.