Grup Kavramı

Grup Tanımı

En az iki kişiden oluşan aralarında sürekli bir etkileşim olan ve ortak bir amaç etrafında toplanmış insan topluluğuna grup denir. Aile, sınıf, okul gruba örnek olabilir, çünkü bu insanların ortak bir amacı vardır ve aralarında sürekli bir etkileşim bulunmaktadır. Durakta otobüs bekleyen insanlara grup denilemez. Gerçi onların otobüse binmek gibi ortak bir amaçları bulunmaktadır. Ama sürekli bir etkileşim içinde değillerdir ve bu özelliğin olmayışı onları grup değil yığın yapar.

 

Grubun tanımını yapabilir misiniz?

Bir insan hayatının önemli bölümünü çeşitli gruplar içerisinde geçirmektedir. Dolayısıyla insanlar gruplardaki kişilerle etkileşim içindedir. Grup içinde birçok bilgi de ortaya çıkar. Örneğin, her bir grup üyesinin diğerleri hakkında fikirleri vardır. Grup içindeki iletişim kişinin statüsünü belirler. Bu amaçla kişiler önerilerini, fikirlerini sunarlar ve grupta diğerlerini ikna etmeye çalışırlar. Bazen grup üyeleri gruptaki diğer üyeler tarafından takdir edilir veya yerilebilir.

Dışarıdan bakan biri gruptaki şu üç olayı rahatlıkla kavrayabilir:
– Grup içinde hakimiyet, üstünlük, baskınlık ya da çekingenlik
– Arkadaşlık
– İş kabulü ya da reddi

Bu boyutlar kişisel iletişim yoluyla da ayırt edilebilir. Örneğin, politik düşüncelerinde katı ve tutucu olan bir insan genellikle diğerlerini etkilemeyi ve otorite kurmayı amaçlar. Daha fazla fikir üretir ve daha az güler.

Kişilik Grup İlişkisi

Kişiliğin oluşmasında grup içindeki iletişim, etkileşim önemlidir. Grubun türü ne olursa olsun grupta belli bir aşağı-yukarı, bir tür ast-üst ilişkisi vardır. Baskın olanlar yukarıda, çekingen olanlar ise aşağıdadır. Bu iki kişi iletişime girdiğinde çekingen olan baskın olanın düşüncelerinden etkilenecektir. Kişinin çekingen olması baskın olana daha fazla söz hakkı tanıyacaktır. Bu onlara belli bir noktada liderlik vasıflarını da yükleyecektir. Grup lideri genellikle olumlu davranışlar da gösterir. Fakat bu boyuttaki liderlerin görevleri olumlu davranışlar sergilemekten çok çıkabilecek problemleri çözmektir. Diğer taraftan iş reddi boyutunda olanlar fazla şaka yaparlar, sık sık güler ve hatta işlerini hafife alırlar. Bireyselci davranışlar sergiler, sıcak davranışlarla işlerini halletme yoluna gideler. İş reddi boyutundaki çekinik tiplerse grupta rahatsızlık, gerilim ve çatışma yaratırlar.

Grupta problem çözme: Bu aşamada bir de gruplarda ortaya çıkan problemlerin nasıl çözüldüğüne bakmak gerekecektir. Grupta belli bir konuda hemfikir olunması problem çözümü için önemlidir. Önce problem gözden geçirilir. Sonra olaylar hakkında gerçek bir fikir birliğine varılır. Daha sonra olayların çözümlenmesi ve değerlendirilmesi gelir. Kuşkusuz burada liderlerin işlevi de herhangi olumsuz olayın çıkmasını önlemek ya da kontrol etmek olarak ortay çıkar. Bir lider önceden yaptığı analizler sayesinde üyelerin kişiliğini ve olayların gelişim yönünü tahmin edebilir.

Grup Yapısı

Grup yapısı nedir sorusuna çeşitli şekillerde cevap vermek mümkündür. Fakat genel olarak grubun düzenli bir ilişkiler sistemi olduğu görülür. Gruplar yapıları bakımından farklılıklar gösterdiği gibi zaman içinde yapısal değişme de gösterebilir.

Grubun İletişim Yapısı: Her grubun iletişim yapısı farklı olabilir. Bazı gruplar konuşkandır, herkes herkesle konuşur ve dolayısıyla iletişim örüntüsü geniştir. Grup içi iletişim örüntüsü incelendiğinde 4 değişik iletişim örüntüsü görülmektedir. Bunlar daire, zincir, y, tekerlek ve tüm kanaldır. Daire’de her denek kendisine en yakın oturan iki kişi ile iletişim içindedir. y’de ise bir denek üç ayrı denekle haberleşir. Tekerlek’te merkezdeki bir denek diğer bütün deneklerle haberleşir. Tüm kanal’da ise bütün grup üyeleri birbirleri ile iletişim kurabilir.

En çok faaliyet daire örüntüsünde görülür, fakat en az başarılı olan gruptur. Tekerlek ise en az faaliyet olan ama en başarılı gruptur. Fakat tekerlek örüntüsünde tüm iletişim merkezdeki kişide olduğundan bu kişinin yetenekli olması gereklidir. Gruplara bir de grubun yapısını yetkeci ya da demokratik olup olmamaları açısından da ele almak mümkündür. Biraz önce anlatılanlardan yola çıkarak lidersiz daire en demokratik, liderli tekerlek de en yetkeci bir grup düzenine sahiptir denilebilir.

Yetkeci grupta iletişim tek bir kişide merkezileştiğinden diğer bireylerin kendi aralarındaki iletişim kısıtlıdır ve gelişemez. Liderin olmadığı durumlarda düzen bozulur. Oysa lidersiz dairede ise üyeler arasında serbest iletişim olanağı vardır. Grup lidere bağımlı değildir.

Araştırmacılar çocuklara yönelik bir inceleme yapmışlar ve üç ayrı grup oluşturmuşlar ve her gruba farklı liderler vermişlerdir. Yetkeci liderin grubunda tüm kararlar lider tarafından verilmektedir, başka deyişle neyin, ne zaman, nasıl olacağına lider karar vermektedir.

Demokratik liderin grubunda ise lider kararları kendisi vermez. Tartışma özgürlüğü içinde grup kararlarını kendisi verir. Üçüncü tür grubun başında ise serbest lider vardır. Bu grupta üyeler tamamen serbest bırakılmıştır ve liderin hiç bir katkısı yoktur. Sonuç olarak yetkeci grupta yapılan iş çok olmasına rağmen kalite yönünden pek iyi değildir. Üyelerin liderle araları iyi fakat kendi aralarında geçimsizdirler ve denekler bu çalışmadan memnun kalmamışlardır.

Demokratik grupta ise durum tam tersidir, Çıkarılan iş miktarı az olmasına rağmen kalite yönünden daha iyidir. Üyeler hem liderle hem de kendi aralarında iyi iletişim kurabilmektedirler ve denekler yapılan çalışmadan memnun kalmışlardır. Serbest grup ise hem kalite hem de iş miktarı yönünden daha düşüktür. Liderin olup olmaması pek bir şey fark ettirmemiştir. Özetle bir grubun başarılı olabilmesi için lider ile grup üyelerinin uyum içerisinde olması gerekir.

Gruplarda İletişim Türleri: Bu konuda karmaşık iletişim olguları bir sistem içinde kategorilere ayrılmıştır
– Anlaşma ya da anlaşmama
– Gerilim ya da gerilimin giderilmesi
– Dayanışma ya da düşmanlık
– Fikir, öneri, bilgi isteme ya da verme

İlk üçü duygusal ya da tepkisel, diğeri ise bilişseldir. Örneğin, uçak maketi yapan bir grubu ele alalım:

Yapıştırıcı nerede ? (bilgi istiyor) sanırım kullanmamız gerekecek.
Doğru (anlaşma gösteriyor).
Serseri (düşmanlık gösteriyor).
Bir fıkra anlatır (gerilim gideriyor). Bütün bunlar bize grup içinde oluşan iletişimi ve her bir üyenin grupta oynadığı rolü gösterir.

İç Grup Dış Grup (Gruplar Arası İlişkinin Ortamı): İnsanlar farklı gruplar içinde yaşasa da önemli olan hangi gruba ait olunduğudur. İçinde bulunulan gruplara iç grup, az da olsa dışında bululan gruplara da dış grup denmektedir. İçinde olunduğu düşünülen gruplara karşı duygusal-bilişsel bağlılık söz konusu iken, öte yandan dışgruplara karşı düşmanlık benzeri bir karşıtlık duyulabilir. Bu nedenle gruplararası ilişkinin var olduğu yer iç grupla dış grubun kesiştiği noktadır. Fakat bu bir kesinlik taşımaz. Örneğin, okul bir iç grup olduğu halde, yapılan bir turnuvada diğer sınıftaki bireylere karşı sert ve acımasız olmak mümkündür. Bu iki gruptan farklı olarak bir de referans grupları vardır. Referans grubu in sanların doğrudan üye olmamakla beraber özdeşlik kurduğu, değer yargılarını benimsediği, davranışlarını model olarak aldığı gruplardır.

Grup Verimliliği ve Bütünlüğü: Belli birtakım grup içi ilişkiler söz konusu olduğu gibi grup dışı ağlar da bulunmaktadır. Her birey belli bir iç grup ile birlikte olsa da bir de dış sistem ile çevrelenmiş bulunmaktadır. İç sistem olarak grup faaliyetleri (toplu eylemler, ortak duygular) etkileşim ve iletişimin can damarlarıdır. Eylem grup içi bireylerin grup dışındakilere karşı gösterdikleri faaliyetlerdir. Etkileşim insanlar arasındaki ilişkilerin tümüdür. Duygular ise diğer grup üyelerine karşı sahip olunan tutum ve kanaatlerdir. Bu üç öğe birbirleriyle yakından ilişkilidir. Biri değişince diğerleri de değişir. Örnek vermek gerekirse, bir yemek masasında konuşma arzusunu en çok duyanlar birbirleri ile yan yana, daha az konuşma gereği duyanlar ise karşı karşıya otururlar.

Grup İçi Katılım

Grup içi katılım grup verimliliğini etkileyen en önemli etkenlerden biridir. Buna etki eden faktörler ise şunlardır:
– Görev güdülenmesi (amacın grup üyesi tarafından benimsenmesi)
– Bağlılık güdülenmesi (grup içindeki dostluk, yapılan işten çok birlikte olmanın verdiği haz önemlidir. )
– Ortam güdülenmesi (ortamın çekiciliği, eğer ortam iyi düzenlenirse, onların hoşuna gidecek ve rahat olacakları şekilde düzenlenirse hem grup hem de grubun verimliliği artacaktır. )