Etik Çatışmalarının Nedenleri

Etik çatışmaların nedenlerini açıklamak.

Kişiler belirli bir konu ya da konumda etiğe ilişkin bir boyut algıladıklarında, etik kararlar verme gereği duyarlar. Bu nedenle, işletme etiğini anlamanın ilk adımı, etikle ilgili konuların farkına varmadır. Etiğe ilişkin konular, bir sorun, bir konum ya da fırsat olabilir ve bunların bireyler ya da örgütlerce doğru ya da yanlış, etiğe uygun ya da etik dışı olarak kararlaştırılması gerekir.

Etiğe ilişkin konuların ortaya çıkmasına yol açan etkenlerin başında, bireylerin kişisel değer yargıları ile çalışılan işin ve yaşanılan toplumun değer yargıları arasındaki çatışma gelir. İşletme çalışanlarının amaçları ile işletmenin örgütsel amaçları arasında bir çelişki doğabilir; bu durum etik sorunların çıkmasına yol açar. Ayrıca, tüketicilerin güvenli ve nitelikli ürün istemleri ile üreticilerin yüksek kârlar elde etme amacı etik sorunlar doğurur.

Yöneticiler belli kişileri işe almak isterken, örgütün en nitelikli personeli işe alma amacıyla çelişebilir. Ayrıca, toplumda kadınlara, belli kümelere de eşit iş fırsatı verme amacıyla bir çelişki yaşanabilir. İşin özelikleri ile örgütün kültürü arasındaki çelişki etik sorunlar yaratabilir. Örgütler ve bireyler herhangi bir etik sorunuyla karşılaştıklarında, bunları nasıl çözeceklerini kararlaştırmak zorundadırlar. İşletmelerin sık sık karşılaştıkları sorunlar söz konusu ise, bunlar ortaya çıkar çıkmaz çözümleri getirilebilir. Etik konularının çatışmalardan doğması nedeniyle, bu çatışmaların neden doğduğunu incelemek gerekir. İşletme yöneticileri ve çalışanlar görevlerini yerine getirirlerken kendi etik inanışları ve sorumlulukları ile işletmeninkiler arasında uyumsuzluklar yaşarlar.

Yapılan araştırmalar, işletme içindeki belirli ilişkilerin ve belirli uygulamaların bu çatışmaları doğurduğunu ortaya koymuştur. Çizelge 5. 2′de bu ilişki türlerini özetlemektedir. Müşteriler ve girdi sağlayanlar listenin başında yer almaktadır. Ayrıca, işletme dışındaki kişilerle ilişkiler işletme içindeki çalışanlara göre daha fazla etik sorunlara yol açmaktadır. Astlarla ilişkiler üstlerle ilişkilere göre daha çok çatışmaya yol açmaktadır.

İşletme çıkarları ile kişisel çıkarlar arasındaki çatışmanın yol açtığı etik sorunlar Çizelge 5. 3′te yer almaktadır. Çizelge 5. 3′te en çok rüşvet ve hediye verme etik çatışma doğurmaktadır. Kişiler kendi kişisel çıkarlarını örgütlerinin çıkarlarından daha önde gördükleri için hediye ya da rüşvet almaktadırlar. Yüksek fiyat , tekelci fiyat uygulamaları etik sorunlara yol açan başka bir konudur. İşletmeler çeşitli yollarla çok yüksek fiyat uygulayarak, tüketicilerin seçme haklarını engelleyebilirler. Özellikle, uluslararası uygulamalarda belli bir ürünün farklı ülkelerde çok değişik fiyatlarla satılması söz konusu olabilir.