İşe Alıştırma (Oryantasyon) ve Personel Eğitimi

İşletmelerde iki farklı eğitimden söz edilebilir. Birincisi, işletmeye yeni alınan personelin işe ve işletmeye alıştırılmasına yönelik çalışmalardır. Diğeri ise eski personelin daha üretken olmasını hedefleyen eğitim faaliyetleridir.

İşe Alıştırma (Oryantasyon)

İşe yeni alınan personeli, en kısa sürede üretken hale getirmek gerekir. Bu hedefe ulaşmak için, yeni işgöreni bir an önce işin ve işletmenin bir parçası durumuna getirmek şarttır. Bu nedenle işletmeye yeni alınan her personel, işe alıştırma programına alınır. Bu programlar uzun süreli olmalıdır. Büyük işletmelerde, işe alıştırma programlarının altı aydan bir yıla kadar sürdüğü görülür. Programların amacı, yeni personelin bilgi ve ilgi ihtiyacını karşılayarak onu işletmeye kazandırmaktır. Yeni personelin işini ve işletmesini sevmesi bu programların başarısına bağlıdır. Bir işe alıştırma programında genelde şu süreç izlenir:

1. İşletmenin tanıtımı: İşletmenin kuruluş öyküsü, örgüt yapısı, yönetim basamakları, ürün çeşitleri ve üretim süreci, politikaları, disiplin sistemi, güvenlik düzenlemeleri vb. konular personele anlatılır.

2. Personel haklarının açıklanması: Ücreti oluşturan unsurlar ve hesaplama yöntemi, ücret ödeme günleri, izinler, çalışma saatleri ve mola süreleri, eğitim olanakları, sigorta düzenlemeleri, emeklilik hakları, danışma ve rehabilitasyon programları vb. konular aktarılır.

3. İşle ilgili bilgilerin aktarımı: Yapılacak işin amacı, konumu, diğer işlerle ilişkisi, çalışma yeri ve üretim teknolojisinin tanıtımı, işi oluşturan görevler ve işin gerektirdiği yetki ve sorumluluklar açıklanır.

4. Tanıştırma: Yeni personel; ilgili yöneticilerle, sendika temsilcisiyle, iş arkadaşlarıyla, eğitim personeliyle ve personel danışmanlarıyla tanıştırılır.

Personel Eğitimi

 

Eskiyen personelin eğitim ile nasıl yenilenebileceğini açıklamak.

Personelin verimli çalışması, taşıdığı niteliklerin yaptığı işe uymasına bağlıdır. Bu denge personel aleyhine bozulduğu zaman eğitim ihtiyacı doğar. Personelin bilgi, beceri ve yetenek düzeyini arttırarak, işin gereklerine uydurma çabasına, personel eğitimi adı verilir. Sıkça karıştırılan eğitim ile geliştirme sözcükleri farklı anlamlar içerir. Personel eğitimi, çalışanın işini daha iyi yapması amacını taşır. Personel geliştirme ise, işinde iyi olan ve gelecekte işletmenin üst düzeylerine getirilmesi düşünülen kişilerin bu görevlere hazırlanması için yapılır. Bu noktada, yöneticilere önemli bir görev düşmektedir. Her yönetici, astları arasından eğitilecek ve geliştirilecek kişileri özenle seçmelidir. Personel eğitimi, işletmeye ve personelin kendisine önemli yararlar sağlar.

Bu yararlar şöyle sıralanabilir:

– İşletmenin karar verme ve sorun çözme kapasitesini arttırır.
– Üretimin miktar ve kalitesini yükseltir.
– İç kaynaklardan personel bulmayı kolaylaştırır.
– Üretim, yönetim ve personel maliyetlerini düşürür.
– Yönetici ve işgören ilişkilerini geliştirir.
– Personelin değişime karşı direncini azaltır.
– Personelde güven ve başarı duygularını geliştirir.
– İş doyumu sağlar.

Personel eğitim yöntemleri, işbaşı ve işdışı olmak üzere ikiye ayrılır. İşbaşı eğitim yöntemleri personeli yaptığı işten uzaklaştırmadan, işinin başında eğitir. İşbaşı eğitim yöntemlerinin yararları şöyle sıralanabilir:

– Doğal iş koşullarında yapılır.
– Personelin eksik yönleri kolayca saptanır.
– Yapılan hatalar anında düzeltilir.
– Öğrenilenler hemen uygulanır.
– Öğrenme süreci oldukça hızlıdır.
– İşgücü kaybı söz konusu değildir.

İş üzerinde öğrenme, çıraklık, iş değiştirme ve sorumluluk verme en çok kullanılan işbaşı eğitim yöntemleridir. İşdışı eğitim yöntemlerinde, eğitilecek personel belli bir süre işinin başından alınarak, işletme içinde veya işletme dışında eğitilir. İşdışı eğitim yöntemleri; personelin bilgi, beceri veya yetenek düzeyinde yapılması düşünülen değişiklikleri işin başında gerçekleştirmenin imkânsız olduğu veya verimli olmadığı durumlarda gündeme gelir. İşdışı eğitim yöntemlerinin üstün yanları şunlardır:

– Teorik bilgileri öğretmek daha kolaydır.
– Personelin düşünsel yeteneklerinin gelişimini hızlandırır.
– Öğrenme belli bir disiplin altında gerçekleşir.
– Eğitim, bilincini geliştirir.
– Personelin öğrenme isteğini arttırır.
– Eğitimin pedagojik yöntemleri bilen uzmanlar tarafından yapılmasını sağlar.

Konferans ve seminerler; benzer koşullarda öğrenme (simülasyon), rol oynama, örnek olay ve laboratuvar yöntemleri en çok kullanılan işdışı eğitim yöntemleridir.