Yazılım Bileşenleri

Yazılım belirli amaçlar için yani kendisine verilmiş görevleri yapan bileşenlerden oluşur. Bunlar bir araya gelerek kullanıcıların gereksinimlerini karşılarlar. Bu bileşenlerin belirli bir bölümünün nasıl çalıştığını kullanıcı bilemeyebilir ancak bu durum bileşenlerin kullanılması için engel değildir.

YBS açısından yazılım çok önemli bir kaynaktır. YBS’nin kurulduğu ister özel isterde kamu kuruluşları olsun tüm bilgiler yazılım yardımı ile kayıt edilir, işlenir, raporlarını ve ilgililere ulaştırılır.

İşletim Sistemleri

Bir bilgisayar sisteminde yazılım ne kadar önemli ise yazılımda da işletim sistemi o kadar önemlidir. İşletim sistemi büyük bir senfoni orkestrasındaki orkestra şefine benzetilebilir. Nasıl ki bir orkestra şefi pek çok müzisyen ve enstrümanı yönetiyorsa işletim sistemi de bir bilgisayarın donanım ve yazılım bölümünü yönetir.

 

İşletim sistemin temel görevlerini daha önce gördüğünüz temel bilgisayar derslerinden ve her gün karşılaştığınız yayınlardan bir kez daha hatırlayınız.

YBS de pek çok hatta binlerce kullanıcı olabilir. Bu kullanıcıların hepsinin aynı işi yapacaklarını söylemek olanaksızdır. Her kullanıcı farklı mekanlarda, farklı programları çalıştırabilirler, bilgisayarın farklı donanım birimlerini kullanabilirler. Bu ve bunun benzeri işlemleri bir insanın yapabilmesi olanaksızdır. İşte bu gerekçe ile işletim sistemleri bu tür işlemleri çok hızlı bir şekilde ve kullanıcının haberi olmadan yapmaktadır.

İşletim sistemi seçerken YBS’deki kullanıcıların bilgi ve yetenekleri, YBS’de kullanılan uygulama programlarının hangi işletim sistemine göre tasarlanıp yazıldıkları çok önemlidir. Örneğin, Windows işletim sistemi için geliştirilmiş YBS uygulamaları UNIX işletim sisteminde çalışmayabilir. Bu nedenle buna dikkat edilmeden satın alınan yazılım ya kullanılamaz ya da ek maliyetler ile kullanılan işletim sistemine uyumlaştırılır.

Uygulama Geliştirme Yazılımları

Bu tür yazılımlar, YBS’de bilginin kaydedilmesi işlenmesi raporlanması ve dağıtılması için kullanılan yazılım bileşenleridir. YBS içinde elbette yazışmalar olacaktır. Bu YBS’nin tüm kademelerinde hem iç hem de dış yazışmalar olarak ortaya çıkar. İşte bu yazışmaların hepsi kelime işlemciler yardımı ile yazılır ve saklanır. Manyetik ortamda yazılan bu belgelerin saklanması, düzeltilmesi çıktıların alınması çok kolaydır. Kelime işlemcinin yeteneklerini kullanarak istenilen amaçlarda doküman oluşturulabilir. YBS içinde standart bir kelime işlemci kullanmakta çok önemlidir. YBS içindeki her birim farklı bir kelime işlemci kullanırsa ilgili kurum veya kuruluşta büyük zorluklar çıkar. Bir birimin yazdığı bir mektubu diğer birim okuyamaz duruma düşer.

Bir başka uygulama, geliştirme yazılımı işlem tablolarıdır. YBS içinde aldıkları, ürettikleri malların maliyet, kar gibi hesaplamalardan çalışanlarına ödediği ücretlere kadar belki yüzlerce çeşit hesaplamalar olmaktadır. Bunların hesaplanmasında grafikler ile görsel hale getirilmesinde işlem tabloları kullanılır.

YBS içinde her işlem sadece metin olarak gereksinimlere yanıt vermeyebilir. Metinlerin yanında grafik çizilmesi, resim oluşturulması benzeri işlemlerde yapılır. Bu amaçlı işlemlerde ise resim ve çizim programları kullanılır. Örnek olarak YBS de kullanılan verilerin ilk kayıttan son çıktı alınıncaya kadar geçirdiği süreç bir akış şeması olarak çizilmek istendiğinde çizim yapmamıza yardımcı olan program kullanılır.

Sistem Programları

YBS içinde kullanılan yazılımların bir bölümünü sistem programları oluşturur. Sistem programlarının temel amacı kullanıcıların bilgisayarları daha az zorlanarak yani daha kolay kullanmasını sağlamaktır. YBS deki uzmanlar YBS içinde kullanılan bilgisayarları güncel ve çalışır halde tutmak için özel programlar kullanırlar. Gerek uzmanlar gerekse kullanıcılar bilgisayarın kaynaklarını amaçları doğrultusunda farklı farklı kullanabilirler. Bilgisayar kaynağı dediğimizde hem donanım hem de yazılımı tanımlamaktayız. Sistem programlarına en çok kullanılan kopya, disk veya disketlerin silinmesi ve tekrar kullanabilmesine olanak sağlayan format, YBS’nizdeki tüm bilgilerin yedeklemesini yapmak için kullanılan yedekleme/geri yükleme (backup/restore) programları örnek verilir.

Kısaca sistem yazılımları kullanıcıların bilgisayar ile çalışırken yapacakları işlerin daha kolay yapılmasını sağlar.

Paket Programlar

YBS içinde çok sayıda kullanıcı çok farklı işlemler yapabilir. Bu kullanıcıların hepsinin bilgisayar uzmanı olması beklenemez. Peki, uzman olmayan kullanıcılar bilgisayarın gücünden yararlanamayacak mı?. Bu sorunun yanıtı elbette hayır olacaktır. Bilgisayar uzmanı olmayan kullanıcılarda bilgisayarlardan çok etkili bir biçimde yararlanabilirler. Bu paket programlar yardımı ile olur.

Paket programlar, önceden saptanmış bir amaç için konu uzmanları ile uzman programcıların bir araya gelerek geliştirdikleri yazılım türüdür. Paket programlara yardımı ile özel amaçlı pek çok tür işlem yapılabilir. Örneğin muhasebe paket programı ile YBS içinde kullanılacak tüm muhasebe işlemleri yapılabilir. Yine YBS’de yapılacak istatistiksel işlemler için sadece istatistik işlemler yapan paket program kullanılabilir veya geliştireceğiniz bir ürünün tasarımı tasarım paket programı ile yapılabilir. Bu ve bunun benzeri örnekleri çoğaltabiliriz.

 

Sizlerde çevrenizdeki işletmeleri gözlemleyerek o işletmelerde hangi tür paket program ne amaç ile kullanılmaktadır. Araştırınız.

Özel Yazılımlar

Özel yazılımlar adında da anlaşılabileceği gibi YBS’nin kuruluş amaçları çerçevesinde o kurum veya işletme için geliştirilmiş yazılımlardır. Bunlar genellikle o kurum içinde geliştirilirler. Örnek olarak sizlerin öğrencisi olduğunuz ve Açık Öğretim yöntemi ile eğitim yapan fakülteler sadece Anadolu Üniversitesinde bulunmaktadır. İşte, Açık Öğretim öğrencilerinin öğrenci ve sınav işlemleri için geliştirdiğimiz tüm yazılımlar bizim için özel yazılımlardır.