Bilgi Sistemlerinin Sınıflandırılması

Bilgi sistemlerini sınıflandırabilmek

Bilgi sistemleri, işletmelerin işletim ve yönetim açısından desteklenmesinde önemli bir rol oynar. Bu nedenle bilgi sistemleri işlem ve yönetim destek sistemleri olarak sınıflandırılabilir. Bilgi sistemleri, Şekil 1. 3′teki gibi sınıflandırılarak işletme işlemleri ve yönetimindeki ana rolleri ortaya çıkarılmaktadır (O’brien, 2002, s. 25). Bilgi sistemlerine, işletme işlemlerinde kullanılan ya da yaratılan verilerin süreçlenmesinde daima gereksinim duyulur. İşlem destek sistemleri işletme içinde ve dışında kullanılmak üzere değişik bilgi ürünleri meydana getirir. Bununla birlikte, bu sistemler, yöneticilerin kullanabileceği belirli bilgiyi sunmayı garanti etmez. Genellikle, daha sonra yönetim bilgi sistemleriyle süreçten geçirmek gerekir. Bir işletmenin işlem destek sistemleri, veri işlemeyi, endüstriyel süreçleri kontrol etmeyi, ofis iletişimini ve işletmenin verimliliğini desteklemeyi ve işletme veritabanını güncelleştirmeyi etkin bir şekilde yapmalıdır.

Bilgi sistemleri genel olarak işlem destek sistemleri ve yönetim destek sistemleri olarak ikiye ayrılır. Ancak bu sınıflamanın dışında bazı sistemler her ikisini de desteklemektedir.

Bilgi sistemleri, yöneticilerin etkili karar vermelerine yardımcı olmak amacıyla bilgi sağlamak ve destek olmak konusunda yoğunlaşırsa, bu bilgi sistemlerine yönetim destek sistemleri denmektedir. Yönetim destek sistemleri, 1960′larda başlayan yönetim bilgi sistemi kavramıyla beraber ortaya çıkmıştır. Yönetim bilgi sistemi, işletmelerde veri işlemek için bilgisayar teknolojisi ve sistem teorisinin kullanılmasıyla ilgili tüm girişimlerde simge olmuştur. Aynı zamanda, işletme problemlerinin çözümünde bilgisayar kullanımı moda haline gelmiş ve bilgisayar kullanımı tamamıyla yazışma ve kayıt işlerinde yoğunlaşmıştır. Yönetim bilgi sistemi kavramı, bilgisayarların bu şekilde verimsiz kullanımını ve gelişimini engellemek amacıyla geliştirilmiştir. Yönetim bilgi sistemi, işletmelerde bilgi sistemlerinin etkili ve etkin kullanımı için iki nedenle önemlidir (O’brien, 1996, s. 50).

• İşletmelerde bilgi teknolojisinin yönetimle uyumunun önemini göstermek. (Bilgisayar destekli bilgi sistemlerinin temel amacı, sadece bilgi işlemek değil, yönetim kararlarının desteklenmesidir. )

• Bilgi sistemi uygulama organizasyonunda sistem yapısı kullanımının önemini vurgulamak. (Bilgi teknolojisi iş uygulamaları sadece bağımsız veri işlemleri olarak değil, birbirleriyle ilişkili ve bütünleşik bilgisayar destekli bilgi sistemleri olarak görülmelidir. )

Yönetim destek sistemleri stratejik (üst) yönetimin, taktik (orta) yönetimin ve operasyonel (alt) yönetimin karar verme gereksinimlerini destekler. İşlem destek sistemleri, işletmenin günlük faaliyetleriyle ilgili bilgi işleme gereksinimlerini desteklediği kadar, bazı alt düzey faaliyetlerin yönetim fonksiyonlarını da desteklemektedir. Tüm yönetim düzeylerinde verilen kararlara bilgi sağlamak ve destekte bulunmak çok karmaşık bir iş olduğu için değişik bilgi sistemleri kullanılmaktadır. Bunlar; yönetim bilgi sistemleri, karar destek sistemleri ve üst yönetim bilgi sistemleridir.

Bu sınıflandırmanın dışında daha geniş sınıflandırmalar da söz konusudur. Bunun nedeni, bu bilgi sistemlerinin hem işlem, hem de yönetim faaliyetlerini destekleyebilmeleridir. Örneğin, uzman sistemler, teçhizat incelenmesi gibi operasyonel işler için ya da borç yönetimiyle ilgili yönetsel kararlar için uzman desteği sağlar. Diğer bir örnek ise, operasyonel ya da yönetsel uygulamalar için uç kullanıcılarına doğrudan uygulamalı destek sağlayan uç kullanıcı hesaplama sistemleridir. Son olarak da, muhasebe, pazarlama gibi temel işletme fonksiyonlarını destekleyen operasyonel ya da yönetsel uygulamalar konusunda yoğunlaşan işletme bilgi sistemleri bulunmaktadır.