Yönetim Kavramı

Yönetimin çeşitli tanımları yapılmıştır.
Bunlardan bazıları şöyledir:
– Yönetim, insanların işbirliğini sağlayarak, onları belirli bir amaca yöneltme işlerinin ve çabalarının toplamıdır.
– Yönetim, başkaları aracılığıyla amaçlara ulaşma veya başkalarına iş gördürme bilim ve sanatıdır.
– Yönetim, örgütün amaçlarına ulaşması için gerekli tüm faaliyetleri planlama, örgütleme, yöneltme, koordine ve kontrol etme sürecidir.

Yönetimin yukarıdaki tanımları incelendiğinde üç sözcüğün dikkat çekici olduğu görülür. Bunlardan birincisi “başkaları, yani insanlar”, ikincisi “amaç”, üçüncüsü ise, “süreç ya da süreci oluşturan faaliyetler toplamı”dır. Örgütler her şeyden önce insanlardan oluşan sosyal yapılardır. Bu nedenle yöneten de yönetilen de insandır. Ünsanların eşyalarla ve hayvanlarla olan ilişkilerinde yönetim faaliyetinden söz edilemez. Örneğin, yönetilenin bir araba olması halinde “sürme” yönetilenin bir hayvan olması halinde ise “gütme” söz konusu olmaktadır.

Yönetim faaliyetinin en önemli özelliklerinden biri de amaca yönelik olmasıdır. Eğer amaç yoksa herhangi bir yönetim faaliyetinden söz edilemez; belirli bir amaç olmaksızın bir araya gelen insan topluluklarına da kuru kalabalık denir. Çünkü yönetim faaliyeti belirlenmiş bir ya da birden çok amaca ulaşma yolundaki çabaları içerir; insanların beraber çalışmaları ve karşılıklı yardımlaşmaları da, belirlenen bir ya da birden fazla amaca ulaşmayı kolaylaştırmaktadır. İşletme örgütlerinin amaçları farklılık gösterebilir. Fakat genellikle hayatta kalabilme ya da varlığını sürdürebilme, kâr elde etme, büyüme ve pazar payını artırma, rekabet üstünlüğü elde etme gibi bazı amaçlar hemen her örgüt için geçerlidir.

Yönetim bir süreç olarak ele alınır. Ünsanlarla birlikte amaçlara ulaşmak için bu süreçte bir dizi faaliyetin yapılması gerekir. İşte bu süreci oluşturan faaliyetler toplamı “yönetimin işlevleri” olarak adlandırılır. Genel kabul görmüş temel yönetim işlevleri planlama, örgütleme, yöneltme, koordine ve kontrol etme olarak bilinir.

Yönetimle ilgili faaliyetlerin önceden belirlenen amaçlara ulaşabilmesi için yöneticilerin bilimsel ve teknik yöntemlerden yararlanmaları esastır. Yöneticilerin yönetim bilgisiyle donatılmaları ve teknik yeterliliğe sahip olmaları büyük önem taşır. Yönetim alanındaki gelişmeler yöneticilerin kullanabilecekleri pek çok teknik sağlamıştır. Ancak her duruma uyabilecek sihirli bir kuralın olmayışı nedeniyle, bazı özel durumlarda yöneticiler kendi sezgilerine, muhakeme güçlerine ve deneyimlerine dayanarak karar verme durumunda kalmaktadırlar. Yönetim bilimi bilgiyi, yönetim sanatı ise, uygulamayı ifade eder. Çok geniş yönetim bilgisine sahip bir yönetici, bu bildiklerini uygulama yeteneğine sahip değilse, başarılı olamaz. Böyle bir yönetici, çok şey bilen fakat öğretme yeteneği olmayan bir öğretmene benzer.

Yönetim bilimindeki gelişmeler, yönetimin sanat yönünü azaltmamış aksine, yönetimin giderek bilimsel bilgiye dayanan bir sanat niteliği kazanmasını sağlamıştır. Böylece yönetimde sanata dayanan esnek davranış olanağı doğmuştur. Bir örgütün başında bulunan insan, bir makine gibi hareket etmez. Tutku, ümit ve korku gibi insani duyguların etkisi altındadır. Ayrıca yönetim, yalnız matematiksel yöntemler ile gerçekleşemez; başarılı bir yönetim için ruhsal ve sosyal unsurları da göz önünde bulundurmak gerekir.