Perakende Okulum Mağazacılığı Uzmanından Öğrenin
Portföy analizlerinde işletmenin ürün ve pazar çeşitlendirmiş olmanın ve bu çeşitli ürün ve pazar faaliyetlerinin her biri için ayrı ayrı değerleme yapmanın ve stratejik hareket biçimini belirlemenin önemi büyüktür. Ancak, işletmenin ana faaliyet ve bu iş konuları öylesine karmaşık bir nitelik göstermektedir ki bunları birbirlerinden soyutlamak her birini diğerinden ayrı bir stratejik iş birimi olarak belirlemek çok zordur.
Uygulamada işletmenin stratejik nitelikteki iş birimlerini birbirinden ayırt etmek için çeşitli ölçüler kullanılmaktadır.
Bu ölçüler şunlardır:
– Stratejik nitelikteki iş birimlerinin (SİB) her biri ayrı bir işletme birimidir. Diğer bir deyimle, her biri ayrı bir üretim ve satış konusu oluşturmaktadır. Her ürünün kendine has pazar özellikleri vardır. Ürün hayat eğrileri çizilebilir.
– Her SİB için yatırılmış sabit ve döner sermaye kaynaklarıyla tahsis edilmiş personel mevcuttur.
– Her SİB’inin işletme kararlarını koordine eden genel sorumlu yöneticileri vardır.
– Her bir SİB’nin çevrede kendi rakipleri vardır ve bunlarla pazarı paylaşmaktadırlar.
– Her SİB’nin birbirlerinden bağımsız sayılabilecek tedarik, üretim, pazarlama, finansman vb. bölümsel plânları ve uygulamaları mevcuttur.
– Her SİB’nin işletme içinde yapmış oldukları görevler vardır. Örneğin; bir ürün, işletmeyi pazarda daha çok tanıtıp ve ona nakit sağlarken, diğer ürün, henüz yeni piyasaya çıkmakta ek yatırım ve işletme sermayesine ihtiyaç göstermektedir. Bu nedenle, tıpkı satranç oyununda her taşın bir görevi olduğu gibi, işletme yaşamında da her SİB’nin belirli bir anda yükümlendiği bir görev mevcuttur. Ancak, zamanla bu görevde değişiklikler olacaktır. Fakat unutmayalım ki, portföy analizi belirli bir anda yapılan bir faaliyettir ve o andaki durumu gösterir.
– Her SİB’i bir ya da birden fazla işletme kısmı olabileceği gibi, bir işletme bölümü içinde belirli bir ürün hattı olabilir. Diğer bir deyimle, bir ürün üretilmesi için, birbirinden ayrı değişik işletme tesisleri kullanılabileceği gibi, aynı tesislerde üretilen birbirinden farklı iki ayrı ürün de olabilir.
