Çağdaş Bilgi Sistemi Yaklaşımları

Teknolojik olanakların hızla artması, bilgiye ulaşmadaki baş döndürücü hız, dünyadaki küreselleşme olgusu, artan rekabet bu anlamda bilgiye en kısa zamanda ulaşmak ve onu etkin olarak kullanmayı çok önemli kılmış ve bilgi sistemlerinde işlevsel anlayışın yanında çağdaş bilgi sistemi yaklaşımlarını da beraberinde getirmiştir.

Çağdaş bilgi sistemi yaklaşımları;
– teknik yaklaşım
– davranışsal yaklaşım
– sosyoteknik yaklaşım olarak ele alınabilir.

Bilgi sistemleriyle ilgili birçok bakış açısı, bilgi sistemlerinin tek başına bir teoriden meydana gelmediğini, başka bir deyişle disiplinler arası bir özellik taşıdığını göstermektedir. Aşağıdaki Şekil 2. 1′de Çağdaş Bilgi Sistemi Yaklaşımları ve ilgili alanlar görülmektedir.

Teknik Yaklaşım

Teknik yaklaşım, bilgi sistemlerinin incelenmesinde bu sistemlerin fiziksel teknoloji ve biçimsel yetenekleri yanında, matematik temelli normatif modellerin önemini de vurgulamaktadır. Teknik yaklaşıma katkıda bulunun disiplinler; bilgisayar, yönetim ve yöneylem araştırmasıdır.

Bilgisayar bilimi daha çok hesaplama yapabilen teorilerin geliştirilmesi, hesaplama yöntemleri ve etkin veri depolama ve ulaşma yöntemleriyle ilgilenmektedir. Yönetim bilimi, karar alma ve yönetim uygulamaları için modeller geliştirmenin üzerinde durmaktadır. Yöneylem araştırması da taşıma, stok kontrol ve üretim maliyetleri gibi örgütün seçilmiş parametrelerini optimize etmek amacıyla matematiksel teknikler üzerinde yoğunlaşmaktadır.

Davranışsal Yaklaşım

Bilgi sistemleri alanının önemli bir kısmı, bilgi sistemlerinin uzun dönemli olarak sürdürülmesi ve geliştirilmesinde baş gösteren davranışsal konularla ilgilenmektedir. Stratejik işletme birleşmeleri, tasarım, uygulama ve yönetim gibi bu konular, teknik yaklaşımda yer alan modellerle anlamlı bir şekilde incelenemez. Diğer davranışsal disiplinler, bilgi sistemlerinin önemli kavram ve yöntemlerine katkıda bulunurlar. Örneğin, sosyoloji bilimi, ekiplerin ya da takımların bilgi sistemlerini nasıl geliştirdiklerini ve bu sistemlerin bireyleri, grupları ve tüm örgütü nasıl etkilediği üzerinde incelemeler yapmaktadır.

Sosyologlar, bilgi sistemlerinin biçimsel bilgiye nasıl ulaşıldığı ve karar vericiler tarafından nasıl kullanıldığı üzerinde durmaktadır. Ekonomistler de, bilgi sistemlerinin işletme içinde ve pazarlardaki maliyet yapıları ve onların kontrolünde hangi sistemlerin etkin olduğu konuları üzerinde durmaktadır. Davranışsal yaklaşım, teknolojiye önem vermez.

Aslında bilgi sistemleri teknolojisi, genellikle davranışsal problem ya da sorunları da beraberinde getirmektedir. Ancak, bu yaklaşımda üzerinde ağırlıklı olarak durulan konu, yine de bilgi sistemlerinin tutumlara, yönetime, işletme politikası ve davranışa yaptığı etkilerdir.

Sosyoteknik Bilgi Sistemi Yaklaşım

Yönetim bilgi sistemlerine ilişkin çalışmalar, yöneticilerin bilgisayar üzerinde yoğunlaştığı 1970′li yıllarda ortaya çıkmıştır. Yönetim bilgi sistemleri, sistemlerin ve uygulamaların inşa edilmesiyle ilgili uygulama çalışmalarıyla bilgisayar bilimi, yönetim bilimi ve yöneylem araştırmalarına ilişkin teorik çalışmaları birleştirmektedir. Yönetim bilgi sistemi aynı zamanda sosyoloji, ekonomi ve psikoloji tarafından desteklenen davranışsal konulara özen göstermektedir.

Sosyoteknik sistem bakış açısı, bilgi sistemlerine sadece teknik açıdan bakma yanılgısından kaçınmaya yardım eder. Teknik ve davranışsal unsurlar birlikte ele alınmalıdır. Teknolojik güç ve maliyet optimize edilmelidir. Sosyoteknik bilgi sistemi yaklaşımda teknoloji, örgütsel ve bireysel gereksinimlere göre tasarlanıp geliştirilmelidir.

Örgüt ve bireyler, teknolojinin avantajlarından yararlanacak şekilde donatılmalı ve bunun için de gerekli eğitimleri almaları sağlanarak ve motive edilmelidirler. Aşağıdaki şekilde sosyoteknik bilgi sistemi yaklaşımı açıklanmaktadır. Bu yaklaşımlar ve gelişmeler çerçevesinde işletme bilgi sistemlerini aşağıda sunulacağı gibi değerlendirmek mümkündür.

 

Çağdaş bilgi sistemi yaklaşımları hangileridir?